Oud-SS'er komt niet opdagen bij zijn proces

Zafke staat terecht wegens medeplichtigheid bij minstens 3681 moorden in vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau.Beeld anp

Het proces tegen Hubert Zafke, een oud-verpleger in Auschwitz, is uitgesteld tot 14 maart. De 95-jarige man moest vandaag in Duitsland voor de rechter verschijnen, maar kwam niet opdagen omdat hij last zou hebben van 'suïcidale gedachten', stress en hoge bloeddruk.

Zafke is zondag onderzocht door een arts, die concludeerde dat de hoogbejaarde man niet in staat is om vervoerd of berecht te worden, zo zei de arts tegen rechtbankvoorzitter Klaus Kabisch.

De oud-SS'er wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan de dood van minstens 3681 mensen in vernietigingskamp Auschwitz tussen 15 augustus en 14 september 1944. In die periode kwamen veertien Jodentransporten in het kamp aan, waaronder dat van Anne Frank en haar familie. Zij werd in oktober 1944 overgebracht naar Bergen-Belsen, waar ze een paar maanden later overleed.

Op weg naar de ondergang
Volgens de aanklagers was Zafke gestationeerd langs een weg in het kamp die leidde naar de gaskamers, en zag hij drommen gevangenen voorbijkomen op weg naar hun ondergang. Zafke zou in ieder geval op de hoogte zijn geweest van de rookwolken die de schoorstenen van het crematorium voortdurend uitbliezen en moet daarom op de hoogte zijn geweest van de massavernietigingen, zo meent het Openbaar Ministerie.

Zafke hangt drie tot vijftien jaar gevangenisstraf boven het hoofd, maar door zijn hoge leeftijd is de kans is klein dat hij zijn straf daadwerkelijk uit zal zitten. "Dit proces laat zien dat gerechtigheid soms een lange tijd nodig heeft om zijn weg te vinden", zei Christoph Heubner, vicepresident van het Internationale Auschwitz Comité vandaag tegen persbureau AFP. "Ik verwacht dat Zafke laat weten wanneer hij in staat is om berecht te worden, en dat hij de stilte verbreekt die hij zijn hele leven heeft gehandhaafd."

'Indirecte daders'

Met het proces tegen Zafke trekt de Duitse justitie de lijn door die in 2011 werd ingezet met de veroordeling van voormalig Sobibor-bewaker John Demjanjuk: op hoge leeftijd veroordeeld tot vijf jaar cel op basis van enkel indirect bewijs voor medeplichtigheid aan de kampmoorden. Ook Oskar Gröning - de 'boekhouder van Auschwitz' die als twintiger de bagage van Joden op waardepapieren doorzocht - werd vorig jaar op 94-jarige leeftijd veroordeeld tot vier jaar celstraf.

Die actieve opstelling volgt op decennia van relatieve stilte. Direct na de oorlog werden de hoogste Nazi-kopstukken berecht tijdens de beruchte processen in Neurenberg, onder wie voormalig kampcommandant Rudolf Höss van Auschwitz. Begin jaren zestig stonden ruim twintig oud-bewakers terecht. Daarbij werd steeds gezocht naar een directe link met de systematische moordpartijen. En zo ontsprong de categorie van Demjanjuk, Gröning en Zafke tot voor kort de dans. Totdat de Duitse justitie na het Demjanjuk-proces groen licht kreeg om ook 'indirecte daders' aan te pakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden