Oud-senator Eugene McCarthy gestorven

(Novum/AP) - Voormalig Minnesota-senator en vijfvoudig presidentskandidaat Eugene McCarthy, die in 1968 een einde maakte aan de herverkiezingscampagne van zittend president Lyndon B. Johnson, is gestorven. Zijn zoon Michael zei zondag dat McCarthy zaterdagavond in zijn slaap was overleden in de aanleunwoning in een wijk in Georgetown waar hij de afgelopen jaren woonde. McCarthy is 89 jaar geworden.

McCarthy wierp zich in 1968 op als de rivaal van Johnson voor de Democratische nominatie. McCarthy's kandidatuur maakte dat de Democratische Partij de oppositie tegen de Vietnamoorlog serieus moest nemen. Johnson trok zich terug.

MCCarthy was verder kandidaat in 1972, 1976, 1988 en 1992. Toen hij zich voor het laatst kandidaat stelde was hij al 76. Hij beriep zich destijds op de Griekse filosoof Plutarchus: "Zij die denken dat politiek zoiets is als een oceaanreis of een militaire campagne, iets met een specifiek doel voor ogen, hebben het bij het verkeerde einde."

McCarthy kreeg in 1992 minder dan 1 procent van de stemmen in New Hampshire, de staat waar mede door zijn toedoen 24 jaar eerder de geschiedenis een onverwachte wending nam. In 1968 kreeg hij in New Hampshire, geholpen door vrijwilligers die bekend stonden als de 'clean-for-Gene-kids', 42 procent van de stemmen in de Democratische voorronde. Johnson won met zo'n klein verschil, dat hij besloot zich terug te trekken en zijn vice-president, Hubert Humphrey, te steunen.

Senator Robert Kennedy uit New York was in 1968 een van de andere kandidaten voor de Democratische nominatie, maar werd in juni van dat jaar doodgeschoten. McCarthy en zijn volgelingen begaven zich naar de partijconventie in Chicago, waar Humphrey de nominatie in de wacht sleepte, maar vervolgens de verkiezingen verloor van Richard Nixon.

McCarthy noemde in een interview uit 1988 de campagne van 1968 'tragisch' voor de Democraten. "De partij viel uiteen in facties die als los zand aan elkaar hingen; ze weigerden allemaal zich aan te passen; iedereen wilde ten koste van de anderen de overwinning."

McCarthy steunde de Koreaanse Oorlog, maar keerde zich tegen de Vietnamoorlog, omdat het 'na verloop van tijd duidelijk werd dat de leiders niet wisten wat er aan de hand was'.

Senator Edward Kennedy zei zaterdag dat hij McCarthy enorm bewonderde, omdat hij de rechtvaardigheid van een oorlog betwistte die Amerika nooit had mogen beginnen. Kennedy wees er op dat McCarthy's oppositie tegen de Vietnam-oorlog een voorbeeldfunctie heeft voor het verzet van nu. "Zijn leven spreekt vandaag de dag voor ons boekdelen, omdat wij een overeenkomstige kritieke fase voor ons land meemaken."

Na de aanslagen van 11 september 2001 zei McCarthy dat de Verenigde Staten zelf schuldig waren, omdat ze zich nooit iets gelegen hadden laten liggen aan het lot van de Palestijnen. "Als je iets 45 jaar lang laat rotten, moet je zoiets als dit verwachten. Niemand in het Witte Huis heeft zich ooit iets van de Palestijnen aangetrokken."

McCarthy werd geboren op 29 maart 1916 in Watkins, in Minnesota. Hij studeerde aan de St. John's University in Collegeville, Minnesota, en aan de University of Minnesota. Hij werkte als leraar, als burger voor het ministerie van oorlog en docent economie en sociologie, voordat hij de politiek in ging. Ook bracht hij ooit een heel jaar door in een klooster.

Hij werd voor het eerst in het Huis van Afgevaardigden gekozen in 1948. Tien jaar later werd hij tot de Senaat gekozen. Een herverkiezing volgde in 1964. In 1970 stapte hij uit de Senaat en wijdde een groot deel van zijn tijd aan het schrijven van essays, poëzie en boeken.

McCarthy keerde zich met een duivels gevoel voor humor steeds opnieuw tegen de machthebbers. Zo steunde hij in 1980 de verkiezing van de Republikein Ronald Reagan met het argument dat iedereen beter was dan zittend Democratisch president Jimmy Carter.

Op zijn 85ste verjaardag, in 2001, noemde McCarthy tegenover de Star Tribune uit Minneapolis president George Bush een amateur en zei dat hij zijn inauguratie niet kon aanzien. In een interview dat hij gaf vlak voor de invasie van maart 2003 in Irak, vergeleek McCarthy de regering-Bush met de karakters in William Goldings roman Lord of the Flies, waarin een groepje jongens op een eiland strandt en beestachtig te keer gaat. "De bullebakken runnen de show", aldus McCarthy. "Bush intimideert iedereen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden