Oud-rechter die zijn mening duidelijk laat horen

Het valt niet mee om een goed beeld te krijgen van Reinier van Zutphen. Bij zijn werkgever, het College van Beroep voor het Bedrijfsleven in Den Haag, vinden ze het 'niet chic' om voor zijn benoeming over hem te praten. In de krantenarchieven komt hij maar mondjesmaat voor.

Dat de Tweede Kamer een relatief onbekende oud-rechter met een beperkt mediaverleden heeft voorgedragen als nieuwe ombudsman, verbaast niet. De sollicitatiecommissie, bestaande uit zeven Kamerleden, is er veel aan gelegen om de procedure niet net als een dik half jaar geleden uit te laten lopen op een debacle.

Destijds was oud-ANWB-directeur Guido van Woerkom aangewezen als favoriet, maar Kamerleden kwamen in verweer nadat een oude uitspraak over Marokkaanse taxichauffeurs kwam bovendrijven. Zijn benoeming ging door - met 91 stemmen voor - maar twee weken later trok Van Woerkom zich alsnog terug.

Met Van Zutphen kiest de Kamer voor een man die de rechterlijke macht kent als zijn broekzak. De geboren Wageninger studeerde rechten in Rotterdam en werkte daarna in binnen- en buitenland in allerlei functies: als rechter, docent en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), de vakbond voor rechters en officieren van justitie.

In die laatste hoedanigheid verzette Van Zutphen zich tegen de plannen van het huidige en vorige kabinet. Het invoeren van minimumstraffen noemde hij 'symboolpolitiek'. Hogere kosten voor de rechtsgang vond hij 'een ongelooflijk stom idee'. Collega's noemen de rechter geknipt voor de rol van ombudsman. "Reinier streeft met hart en ziel naar rechtvaardigheid en in die drijfveer om recht te doen, kan hij bergen verzetten", aldus Maria van de Schepop, huidig NVvR-voorzitter. Zij raadde hem al eens aan over de baan na te denken.

"Door een vakbond voor te zitten, toon je dat je bereid bent om je mond open te doen en ongewenste boodschappen niet uit de weg gaat", zegt advocaat Winfried van den Muijsenbergh. Hij kent Van Zutphen zo'n tien jaar en zit met hem in de raad van toezicht van het CILC, een non-profitorganisatie die zich bezighoudt met het verbeteren van rechtssystemen in ontwikkelingslanden.

"Reinier heeft een passie voor de rechtsbescherming van burgers", aldus de advocaat. Daar droeg een gevangenisbezoek in Pakistan in de jaren negentig aan bij. "Deze ervaring heeft mij voor altijd doordrongen van de noodzaak de mensenrechten te vuur en te zwaard te verdedigen", zegt hij in het boek 'De reizende jurist'.

"Hij is niet van de BV Zutphen Vooruit, het gaat hem om de publieke zaak", aldus Van den Muijsenbergh, die denkt dat de onafhankelijke houding die rechters eigen is, hem bij zijn werk als ombudsman goed van pas komt.

Of Van Zutphen net als Alex Brenninkmeijer een luis in de pels van de overheid zal zijn? Meer dan dat, vermoedt de advocaat. "Een ombudsman moet niet alleen een beetje hinderlijk kriebelen in de nek. Hij moet gezag en vertrouwen hebben zodat mensen hem buitengewoon serieus nemen. Je wilt wel wat bereiken."

in het nieuws omdat ...

...de Tweede Kamer hem heeft voorgedragen als de nieuwe Nationale Ombudsman. De Kamer stemt binnenkort over zijn benoeming.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden