Oud-president Zuma is niet stil te krijgen

De voormalige Zuid-Afrikaanse president Zuma (2e van rechts) tijdens een bijeenkomst van het ANC , deze week. Beeld EPA

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa gaat in gesprek met zijn voorganger Jacob Zuma. Standaardoverleg, zegt het ANC. Maar Ramaphosa zal graag zien dat Zuma zich meer inhoudt op Twitter.

Twaalf dagen voor Kerst was hij daar opeens. Het karakteristieke ei-vormige hoofd van Jacob Zuma verscheen in een video op Twitter, onder een nieuw account: @PresJGZuma. “Hallo allemaal”, zei de ex-president van Zuid-Afrika. “Ik heb besloten met mijn tijd mee te gaan en me te mengen op dit belangrijke communicatieplatform. Want ik hoor dat veel mensen over mij praten...”

Sindsdien gooit Zuma er elke dag wel een tweet uit, en eens in de zoveel tijd een nieuw filmpje. Daarin gaat hij meestal in op de actualiteit. En dat vindt de huidige president Cyril Ramaphosa niet prettig, want de standpunten die Zuma inneemt in zijn video’s, wijken nogal eens af van die van de regering. 

Ramaphosa heeft Zuma deze week dan ook om een onderling gesprek verzocht: een standaardpraatje, meldt regeringspartij ANC. Maar niemand in Zuid-Afrika gelooft dat.

Radicale veranderingen 

Het verzoek tot een gesprek kwam snel nadat Zuma een video postte over de gevoelige kwestie van de landherverdeling. Al tijden woedt er een felle discussie in Zuid-Afrika of land moet kunnen worden onteigend zonder de eigenaar daarvoor financieel te compenseren. De witte kolonisator heeft vroeger het land gestolen, zo is de redenering, die moet het ook gratis weer teruggeven. Ramaphosa laat momenteel een commissie de mogelijkheid tot een grondwetswijziging onderzoeken. Maar een voorstander van heel radicale veranderingen is hij zelf niet, want die zouden het eigendomsrecht kunnen aantasten. En telkens wanneer dat wordt geopperd, schrikken buitenlandse investeerders paniekerig terug.

Op Twitter vertelde Zuma op 2 januari aan zijn inmiddels al ruim 160.000 volgers dat hij wél vindt dat veel landbouwgrond zo snel mogelijk zonder compensatie moet worden genationaliseerd. Daarmee schurkt hij nadrukkelijk aan tegen de links-populistische oppositiepartij Economic Freedom Fighters (EFF).

Niet voor niets prees hij in een eerder filmpje ook al het talent van EFF-leider Julius Malema. Dat mag verrassend heten, want uitgerekend Zuma zette Malema in 2012 uit het ANC. En Malema was, nadat hij de EFF had opgericht, zijn felste tegenstander. Zuma lijkt met zijn video’s vooral de linkervleugel van het ANC te willen ophitsen. Hij probeert zo interne verdeeldheid te zaaien in aanloop naar de verkiezingen later dit jaar. 

Zuma heeft baat bij enige chaos binnen de regeringspartij. Onder Ramaphosa doet het ANC het opeens weer goed in de peilingen. Als de president het verlies bij de komende verkiezingen beperkt, zal dat zijn ingezette anti-corruptiekoers een grote impuls geven. In dat geval zullen er waarschijnlijk maar weinig (corrupte) bondgenoten van Zuma overblijven in Ramaphosa’s nieuwe regering.

Advocaatkosten

Nu zitten die nog wel op invloedrijke posities. Zij limiteren de slagkracht van Ramaphosa. De president moet ook het Zuma-kamp binnen het ANC tevreden houden, zodat de partij niet uit elkaar valt.

Zuma, die terechtstaat voor een hele lijst aan corruptiebeschuldigingen, kan het zich slecht veroorloven die medestanders binnen de top van de partij en regering te verliezen. Al is het maar omdat hij de torenhoge kosten van zijn advocaten niet zelf kan dragen. Hij wil dat de regering of het ANC zijn verdediging betaalt.

Het is dus zaak voor Zuma de positie van Ramaphosa zoveel mogelijk te verzwakken, zelfs als dat het ANC de verkiezingen kost of het internationale investeerders afschrikt. De directe communicatie via Twitter leent zich perfect voor het creëren van enige polarisatie, moet Zuma hebben gedacht. De 76-jarige ex-president gaat inderdaad keurig met de tijd mee.

Lees ook: Grondbezit verdeelt Zuid-Afrika

Zuid-Afrika wilde na de het eind van de apartheid grond van witte boeren herverdelen onder zwarten. Maar dat gaat al 23 jaar stroef, met politieke spanning en economische schade als gevolg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden