Oud-katholieke kerk heeft de toekomst

Rijk versierd interieur van de kerk De Krijtberg in Amsterdam. (FOTO ANP) Beeld
Rijk versierd interieur van de kerk De Krijtberg in Amsterdam. (FOTO ANP)

Wie heeft de beste papieren voor de toekomst: het ’rijke’ katholicisme of het ’kale’ protestantisme?

Mijn antwoord zou zijn: is de paus katholiek? Wie zit er anno 2009 nog te wachten op een dominee die altijd maar over de relatie met God preekt?

Het katholieke geloof is een veel ’vrijer geloof’ en zal tijdsbestendiger blijken te zijn. Daar komt bij dat katholicisme staat voor een bredere cultuur, in tegenstelling tot het protestantisme, waar het veel meer om de inhoud en de relatie met God draait. Als mensen binnen de katholieke kerk twijfelen aan het bestaan van God, zullen zij in bepaalde gevallen de kerk trouw blijven. Deels uit gewoonte, deels om de alternatieven, naast alleen de relatie met God (het Rijke Roomse leven!) Een niet gelovende protestant (afgezien van de atheïstische dominee Klaas Hendrikse) zal de kerk hoogstwaarschijnlijk de rug toekeren. Als de geloofsbeleving weg is, hoeft het voor de protestant niet meer.

Roel Batelaan Monster

Tja, in Breedvelds ’voorzetje’ ging het al mis: hij illustreert z’n eigen onkunde over het onderwerp en zijn verwarring daarover.

Bij het ’rijke’ katholicisme dacht hij aan ’het rijke roomse leven van weleer’. Maar daaroverheen kwam de zondvloed en de verwarring van het Tweede Vaticaans Concilie. En nu speelt Antoine Bodar in de media de eerste viool. Die klinkt nogal esoteer in zijn enthousiasme voor herstel naar en uitleg van de ’gerechte roomse leer’, die uitgaat boven Gerard Reve’s rauwe ’Mariaverering’ en Kimmans botte ’vaststelling’ van een protestantse actiegroep die vergat zichzelf op te heffen! Bovendien roken roomse kerken, pastorieën en kloosters eerder naar boenwas, die Breedveld toeschrijft aan de protestantse kerken.

Die actiegroep, om over te stappen naar het andere deel van zijn vraag, heft zich vanzelf op. Het is geen actiegroep, maar een versplinterend spectrum van afscheiding en stromingen die elkaar al sinds ’de’ Reformatie verketteren (zie het enthousiasme waarmee het Nederlands Dagblad hierover bijna dagelijks bericht). Met als kanttekening dat tegenover elkaar aan dezelfde weg in Barneveld twee megakerken worden gebouwd. Dat is een overbodige oprisping van bouwwoede, want het Flevofestival zal toch niet worden versjteerd door regen? Trouwens: evenals de roomse oppervlakkige blijdschapsbewegingen hebben de daarnaar hakende protestanten voorlopig de wind nog mee.

P.J. Uitermark Rijswijk

Soms lijkt het alsof de paus, met zijn condoomverbod in overbevolkt en geteisterd Afrika, of zijn flirt met holocaustontkenners, de aanleiding is voor het ledenverlies bij de katholieke kerk. Soms lijkt een protestants instituut zijn inspiratie niet over het voetlicht te krijgen, bijvoorbeeld wanneer de nieuwe leider van een kerk zijn opdracht karakteriseert als ’een kantoorbaan’.

Misschien is het vruchtbaarder te kijken naar de rol die de macht in deze instituten speelt.

Hiërarchie en machtsuitoefening zijn niet de beste instrumenten om het spirituele leven waarnaar velen verlangen te ondersteunen en te inspireren. De kans dat deze kerken in de westerse wereld toekomst hebben lijkt mij klein.

Die kans heeft wel de oud-katholieke kerk, die op dit moment groeit. Het christendom is ijzersterk en zal steeds weer nieuwe vormen vinden. Er is nog een andere vorm: de rk kloosterbeweging. Kloosters zijn onafhankelijk van pauselijk gezag en kunnen, met een luisterend oor voor de verlangens die in de maatschappij leven en gevoed door de eeuwenoude traditie van de (benedictijnse) spiritualiteit, een factor van belang worden in het huidige geestelijke leven. Je zou het meer mensen gunnen zich te warmen aan de gastvrijheid en spiritualiteit van de monialen en monniken.

Zo hoeven we niet allemaal oud-katholiek te worden en blijft er een keuze.

Anton Moll van Charante Zeist

Van huis uit gereformeerd en ’bekeerd’ tot het katholieke geloof ken ik beide godsdienstige tradities. Het ’kale’ protestantisme zal het afleggen tegen het ’rijke’ katholicisme. Om drie redenen.

Allereerst vanwege de levende aanwezigheid van de Heer in de Eucharistie. Christus spreekt niet slechts door zijn woord tot ons, maar komt rechtstreeks tot ons, elke keer wanneer wij Hem ontmoeten in de Eucharistie, overeenkomstig de woorden van de evangeliën.

Ten tweede, vanwege Maria. Ook God had een moeder nodig om mens te worden. Zij bewaakt het hart van de Kerk, zij toont de volheid van de menselijkheid van Jezus en bewaart de eenheid. Aan haar heeft de Heer de mensheid toevertrouwd en zo maakt zij de kerk tot één gemeenschap van broeders en zusters van Christus.

En ook vanwege Mattheüs 16:16, bewaarheid door de geschiedenis van de afgelopen tweeduizend jaar. In veel zaken waarop de rk kerk wordt aangevallen, houden versplinterde protestantse geloofsgemeenschappen de rk kerk een spiegel voor. Daarin hebben ze hun functie. Maar zullen ze het ’afleggen’ tegen de katholieke kerk? Niet vanwege de hierboven genoemde redenen en vanwege de rijkdom aan liturgie en aan ’beleven’. Maar vooral omdat het woord van Christus, dat smeekt om eenheid, wel zijn vervulling moet vinden in de kerk, die Hijzelf op het fundament van Petrus heeft gebouwd.

Pieter van der Veen Amsterdam

Net terug van een Romereis, lijkt deze vraag beantwoord te worden met een antwoord: Rome is the Rock. Ik moet, terug op Hollandse bodem, mijn gedachten laten inspireren door de gronden der polders. Ik vraag mij af of het een kwestie is van rijk & warm tegenover kaal & kil. Dit standpunt is waar vanuit menselijk perspectief, maar sinds wanneer worden kerken gebouwd op mensen?

De reformatie heeft een kerk opgeleverd met vele gezichten, met evenveel godsbeelden als er mensen zijn en zal nooit worden opgeheven omdat zij beantwoordt aan de existentiële behoefte: een relatie met God. De vraag of de kerk nodig is om een relatie met God te hebben, is niet aan de orde.

Wat de protestantse kerk ontbeert is een mission statement; zodat je weet wat je voorgeschoteld krijgt als je de voordeur binnen stapt. Voor mensen kan het verplaatsen van kerkmeubilair een bron van stress zijn; een beetje Mcdonaldisering kan geen kwaad. Meegaan in trends en hypes bevorderen dit proces niet. Kan de rots der standvastigheid soms geen Juglar- of Kondratjevgolven aan? Een rots blijft een rots tegen heug en meug. Er kan er maar een de sleutel hebben, en erop toezien dat dit geen verdeelsleutel wordt.

Penelope Monypenny, student theologie Universiteit van Tilburg

Allemaal oud-katholiek worden, dat is de oplossing. De kerk combineert het mystieke en devote van de rk kerk met de zelfstandigheid en ernst van de protestanten. De oud-katholieken kennen geen paus, geen celibaat maar wel gewijde vrouwen. De liturgie is klassiek maar in ethische kwesties gaan ze met hun tijd mee. Het wordt tijd dat deze ’protestants-katholieke’ kerk uit de schaduw treedt en groeit. Het is de kerk van de toekomst!

Henk van Loenen (ex-gereformeerd, ex-rk) Vianen

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden