Oud idee van Melkert moet coalitie redden

Ad Melkert in 1999Beeld ANP

Om tot een, vooral voor de VVD, betere verdeling van de pijn over inkomensgroepen te komen, moest de nieuwbakken coalitie de afgelopen dagen een oud idee van de voormalige PvdA-fractievoorzitter Ad Melkert in praktijk brengen.

Al bij de formatie van het tweede paarse kabinet in 1998 stelde Melkert, destijds demissionair minister van sociale zaken en mede-onderhandelaar voor de PvdA, voor om de belastingvrije som en het arbeidskostenforfait, de twee aftrekposten die destijds voor elke werkende golden, om te zetten in heffingskortingen. Die leveren steeds minder op, naarmate het inkomen toeneemt.

Melkert werd door zijn tegenspeler, de VVD'er Gerrit Zalm, weggehoond. Nu neemt de VVD het idee over als ware het het laatste redmiddel waarmee het liberale gezicht gered kan worden.

Melkert liep toentertijd te ver voor de troepen uit. In de jaren negentig van de vorige eeuw ging het bij het arbeidskostenforfait en de belastingvrije som nog om aftrekposten: het profijt was hoger naarmate het inkomen hoger was. De ironie wil dat het juist Zalm was die de laatste stap, die gisteren genomen werd om de wens van Melkert uit te laten komen, mogelijk maakte. Bij de belastingherziening van 2001, onder verantwoordelijkheid van Zalm, werden de twee aftrekposten omgezet in zogenoemde heffingskortingen: hogere inkomens profiteerden evenveel van de inmiddels tot algemene heffingskorting en arbeidskorting omgedoopte aftrekposten als lagere inkomens.

Het nieuwe kabinet zet nu de laatste stap. Er komt een in de Verenigde Staten al gebruikelijke earned income tax credit: des te hoger het inkomen, des te kleiner de korting. Vanaf een inkomen van 110.000 euro is de aftrek exact nul euro.

Het kabinet bereikt hiermee, in de woorden van VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra, een 'veel platgeslagener inkomensnivellering' dan met de inkomensafhankelijke zorgpremie. Daar staat tegenover dat inkomens boven 70.000 euro, de grens waarboven de oorspronkelijke inkomensafhankelijke zorgpremie niet meer zou stijgen, nu extra worden aangeslagen. Al met al bereikt de coalitie daarmee dat de dramatische koopkrachtdaling voor de hogere middeninkomens voor een behoorlijk deel wordt teruggedraaid.

Maar wat veel belangrijker is: pas gisteren kwamen premier Mark Rutte en zijn 'secondanten', de fractievoorzitters Diederik Samsom (PvdA) en Halbe Zijlstra (VVD) met de argumentatie, waarom, ondanks alles, verkleining van inkomensverschillen geboden is. "We bezuinigen in zeven jaar 46 miljard euro op de overheidsuitgaven", aldus Rutte. "Het is duidelijk dat dat vooral voor de lagere inkomens op enig moment niet te dragen is. Als de overheid tot taak heeft een schild voor de zwakkeren te zijn, dan moeten wij als coalitie de ijslaag onder de laagste inkomens dikker maken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden