Oud heeft jong uit de kerk gehouden

Plotseling ontdekte men dat een hele generatie in de kerk ontbreekt. Een oplossing is nog niet in zicht.

De kerk heeft een gat, zo is wel eens gezegd. Het gat betreft de afwezigheid van de generatie 25-50 jarigen in de kerkgemeenschap. Deze ’verbijsterende ontdekking’ werd voorgelegd aan zo’n twintig kerkgemeenten en het werd alom herkend. De grote vraag is in welke afgelegen grot deze ’ontdekkers’ de afgelopen jaren zich hebben opgehouden.

Maar de ’ontdekking’ wordt nu wel serieus genomen. Dominee Dick Van Dijk, een van de ontdekkers van het gat kwam met het volgende advies: „Schrijf een brochure waardoor je de kerkenraden aan het denken zet met de vraag: waar zit in onze gemeente de beleving van dat gat?”. Zouden 25-50 jarigen erg bemoedigd raken door deze woorden? Ik krijg er zelf als veertiger koude rillingen van: studiedag, adviezen, brochure en dan nadenken over ’de beleving van dat gat in onze kerk’ Brr!

Er kwam zelfs een ’inspirerende bezinningsdag voor kerkenraden en predikanten’ over de vraag waar die tussengeneratie is gebleven. Een drietal gedegen theologen – Gerben Heitink, Jeroen Jeroense en Wim Dekker – voerden het woord en Jeroense met het geboortejaar 1961 was de jongste van dit gezelschap. Dat is toch wonderlijk als het gaat om de generatie 25-50. Waarom komen deze mensen zélf niet aan het woord? Of is het contact inmiddels zo ver weg, dat ze niet meer te vinden zijn?

Ik ben hier bijzonder cynisch over. Dit probleem is al zeker twintig jaar zichtbaar en de Protestantse Kerk heeft tot nu toe niet getoond werkelijk belangstelling te hebben voor deze generatie. Of beter gezegd: ze heeft geen belangstelling getoond voor de samenleving waarin deze generatie zich beweegt: de netwerk- en informatiesamenleving. De kerk functioneert nog altijd zoals de samenleving van de jaren ’50 of zelfs ’80. Maar intussen maken we een maatschappelijke en culturele omwenteling mee van historische omvang, een omwenteling waarvan we de gevolgen slechts kunnen onderschatten. Nu zou ik de verdenking op me kunnen laden daarvan een stokpaardje te maken, maar zeg nu zelf: het onvermogen en de onwil in de kerk om van internet en nieuwe media werkelijk gebruik te maken enerzijds en het geconstateerde ’gat’ anderzijds vertoont toch wel opmerkelijke parallellen. Het is precies deze generatie die er midden in zit!

Onlangs spraken dominee Willem Smouter en Dick van Dijk op de radio over het ’gat’ en ik werd steeds treuriger door het ongeïnspireerde gepraat over bezinningsdagen en brochures, over begrip en toenadering en over interesse tonen in de leefwereld van bla bla bla. Willem Smouter werd er zelf ook verdrietig van. Onwillekeurig zette ik de radio wat harder, want de woorden waren me uit het hart gegrepen.

„Weet u, ik ben ongerust dat dit precies het paard achter de wagen spannen is. Je houdt de kerk voor oude mensen – die zijn daar geestelijk eigenaar van en je accepteert dat de opgroeiende generatie gewoon elders iets vindt. Ik ben bang dat u het geestelijk eigendom van die kerk houdt bij die oude mensen en dat u straks het licht kunt uitdoen. Moet je niet zeggen: we maken jullie tot geestelijk eigenaar. En als wij ons als ouderen wat ongemakkelijk voelen, so be it, maar het moet jullie ding zijn.”

Dat zijn rake woorden. Dat is precies wat er ontbreekt: de moed om de jonge generatie het ’geestelijk eigendom’ te geven. Het ontbreekt aan moed om jonge generaties uit te dagen de verantwoordelijkheid te nemen en ze die dan ook te geven. De oude garde blijft aan de knoppen draaien – immers als de vraag is: hoe moeten wij (wij, de kerk) ons opstellen tegenover deze generatie, dan is die ’wij’ dus zelf niet die groep 25-50-jarigen. Het ’wij’ van de kerk is de 50-plus generatie! De vanzelfsprekendheid van dat ’wij’ is stuitend.

Ja, er is een gat in de kerk – maar de kerk zit op dat gat. Waarom wordt er niet gehonoreerd wat er wel degelijk gebeurt in kringen die zich emerging church noemen? Waarom wordt er eindeloos geld gepompt in internetprojecten die bij voorbaat gedoemd zijn te mislukken, omdat ze bedacht en gemaakt zijn door 50-plussers. Waarom worden succesvolle initiatieven die er zijn – offline en online – niet ondersteund en omarmd? Waarom wordt niet erkend dat het beleid van de afgelopen twintig jaar – de kerk is in die tijd gehalveerd – jammerlijk heeft gefaald.

Maar wie zal het zeggen – misschien wordt er ooit wel een commissie in het leven geroepen die een rapport kan schrijven met aanbevelingen voor verdere overdenking. Ik wens hen veel succes.

Boele Ytsma is auteur van het onlangs verschenen ’Van de Kaart, manifest van een gepassioneerd twijfelaar’, over zijn eigen geloofstwijfel. Uitgeverij Boekencentrum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden