Oud-generaal noemt overbodige soldaten een last voor het Israëlische leger

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Het Israëlische leger telt tienduizenden overbodige soldaten. Daarom moet het stoppen met het oproepen van alle 18-jarigen.

Met deze stelling heeft de net gepensioneerde generaal Jisrael Einhorn gisteren een fikse knuppel in het hoenderhok gegooid. Zijn uitspraken zowel voor de Israëlische radio als in de krant Jediot Achronot zorgden direct voor ophef in het land, waar militaire dienst wordt gezien als een nationale plicht waar niet aan te tornen valt. De status van jongeren wordt nog altijd veelal bepaald door de eenheid waarin ze dienen en hun rang. Maar ook in het maatschappelijk leven telt de militaire dienst zwaar mee. Wie niet in dienst is geweest komt moeilijker aan een baan of aan een hypotheek voor een huis.

Daarnaast speelt het leger een belangrijke egaliserende rol in de samenleving, als plaats waar alle klasseverschillen worden opgeheven en als plaats waar nieuwe immigranten geïntegreerd raken in hun nieuwe samenleving. Over de vraag of het leger die sociale taak ook moet blijven vervullen, verschillen de meningen zowel binnen het leger als daarbuiten. In bepaalde periodes zijn zelfs eenheden in het leven geroepen waarin sociaal achtergestelden cursussen kregen, van het leren lezen en schrijven tot en met beroepsopleidingen. Als er dan weer bezuinigd moest worden, vloog die afdeling er uit, tot er weer een chef staf werd benoemd die het leger als verlengstuk van de maatschappij zag.

In feite is het ook al langer bekend dat Israël op geen stukken na het aantal soldaten nodig heeft dat ieder jaar voor de dienstplicht in aanmerking komt. Dat heeft niet eens zozeer met het vredesproces te maken, maar met de steeds meer op kwaliteit en technologie gerichte behoefte van de strijdkrachten.

De discussie laaide het eerst op in 1992 toen het aantal achttienjarigen ineens veel groter was dan de jaren daarvoor. Terugrekenen leerde dat de nasleep van de Grote Verzoendag-oorlog een geboortegolf te zien had gegeven.

De diensttijd (voor jongens) is drie jaar en van tijd tot tijd worden voorstellen gelanceerd om die tijd dan maar te beperken. Dat heeft, aldus de legerautoriteiten, echter het nadeel dat voor sommige functies een lange opleiding nodig is, en het zaak is zo lang mogelijk van de opgedane kennis te profiteren.

Met zijn zeer duidelijke uitspraken heeft de generaal Einhorn nu een dicussie openbaar gemaakt die tot nu toe vooral in beperkte kring werd gevoerd, juist omdat de dienstplicht een soort heilige koe was. Einhorn noemde het overschot aan soldaten zelfs een last voor het leger. “Als het leger iedereen die dat maar wil maar niet geschikt is moet opnemen, dan krijg je een macht die voor een derde lijdt aan emotionele of aanpassingsproblemen”, aldus de generaal b.d. Volgens hem zwaait nu al twintig procent voortijdig af, vanwege aanpassingsproblemen. Einhorn stelde bovendien voor dat degenen die niet geschikt zijn voor militaire dienst een soort nationale dienst kunnen vervullen, waarbij ze ingezet worden om allerlei sociale taken te vervullen. Dit zou dan officieel onderdeel kunnen zijn van de dienstplicht, waarmee tevens het probleem wordt opgelost van de Israëlische Arabieren. Die zijn vrijgesteld van dienst (om politieke en veiligheidsredenen). Dan zouden zij dezelfde rechten genieten als degenen die wel in dienst zijn geweest.

Volgens niet-officiële gegevens tellen de strijdkrachten tegen de 200 000 soldaten. Het leger zelf geeft geen cijfers over zijn omvang. Mannen moeten bovendien tot hun vijftigste nog een maand op reservistendienst. Overigens geldt voor meisjes, die twee jaar dienen, al langer dat lang niet iedereen in dienst gaat. Ook hier houdt het leger de cijfers geheim, maar de schatting is dat zo een vijftig procent van de meisjes van de dienst vrijgesteld wordt.

Vice-minister van defensie Ori Orr reageerde gisteren nogal afhoudend op de opmerkingen van Einhorn. “Ik neem aan dat als het vredesproces zich voortzet, het hele onderwerp nationale dienst onder de loep zal worden genomen om alternatieven te vinden voor mensen die niet geschikt zijn voor de militaire dienst.” Waarmee hij maar te kennen wilde geven dat het nog enige tijd onderwerp van discussie blijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden