Oud-collega van Bikker ontkent de oorlog

HAGEN - Volgens de 70-jarige Duitser C. Steinigeweg, die in de jaren '70 met oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker in een metaalfabriek in Hagen werkte, heeft Nederland de oorlog ongeschonden doorstaan.

door Joop Bouma

,,Er is geen oorlog geweest in Nederland'', verklaarde de man gisteren voor de rechtbank van Hagen. ,,Er zijn in 1940 geen gevechtshandelingen geweest in Nederland'', wist de Duitser. Het Duitse leger was eigenlijk slechts door Nederland en België getrokken, op weg naar Frankrijk.

,,Toen de Wehrmacht in mei 1940 de neutraliteit van Nederland schond en de Nederlandse generaal Winkelman na vijf dagen capituleerde, troffen de Duitsers een land aan waarvan de infrastructuur volledig intact was. Er was geen ondergrondse, er waren geen partizanen, het was er vredig en op orde.''

Steinigeweg had het als 12-jarige zelf gezien. In 1944 verbleef de gymnasiumscholier maanden in een Duits jeugdkamp aan de Hammerweg in Ommen, niet ver van gevangenkamp Erika. Duitse kinderen waren er heengebracht om hen te beschermen voor de aanhoudende geallieerde bombardementen op Duitse steden.

Steinigeweg was eens met zijn kampgenoten naar de bewakerskantine van kamp Erika gemarcheerd. ,,Het was een keurig opvoedingskamp'', wist hij nog. ,,Geen concentratiekamp, het was wel wat anders dan Dachau of Sachsenhausen.''

Steinigeweg was met zichtbare weerzin ingegaan op de aandrang om te gaan zitten voor zijn getuigenverklaring. Liefst was hij voor de rechters blijven staan. ,,Dan kan ik beter denken.''

Hij had nooit geweten dat Bikker, met wie hij jaren prettig samenwerkte, als SS'er in de oorlog in Ommen en omgeving actief was geweest.

Daar kwam hij eind jaren '90 bij toeval achter, toen hij in het weekblad Der Stern een artikel las over de man, die in Nederland 'de beul van Ommen' was gaan heten. Hij herkende op een foto zijn 'Kollege Bikker'. De waarde van Steinigewegs getuigenis bleef gisteren onduidelijk. Ter zitting bleek dat hij oude foto's van kamp Erika niet herkende.

De rechtbank hoorde ook de Nederlander Dirk Jan ten Brinke, die ruim een week geleden in Trouw vertelde over een ontmoeting met Bikker in kamp Erika in 1944. De advocaten van Bikker verzetten zich aanvankelijk tegen diens getuigenis. ,,Ik heb het artikel, maar ik lees geen Nederlands'', aldus verdediger Klaus-Peter Kniffka. ,,Ik weet dus niet waarom het nodig zou zijn dat deze getuige wordt gehoord.''

Tijdens een schorsing werd het stuk alsnog vertaald en besloot de rechtbank dat Ten Brinke kon getuigen. De 80-jarige Ommenaar herhaalde vrijwel woordelijk wat hij in 1944 had meegemaakt, toen hij door de Duitsers als kleermaker te werk was gesteld in kamp Erika. Kort na de moord op verzetsman Jan Houtman kwam Bikker zijn kleermakerij binnenstappen en zei volgens Ten Brinke: 'Die Houtman heb ik mooi te grazen genomen. Die had er niet op gerekend dat ik mijn geheime Waffen nog had'', waarop Bikker een klein vuurwapen aan Ten Brinke zou hebben getoond.

De rechtbank hoopt nog steeds dat een aantal Nederlandse getuigen de volgende week naar Hagen wil komen om een verklaring af te leggen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden