Ouattara wacht een slangenkuil

Laurent Gbagbo en zijn vrouw wachten in een hotel in Abidjan nadat ze door Franse troepen zijn gearresteerd. Foto: Reuters Beeld
Laurent Gbagbo en zijn vrouw wachten in een hotel in Abidjan nadat ze door Franse troepen zijn gearresteerd. Foto: Reuters

"De nachtmerrie is voorbij voor het volk van Ivoorkust." Zo reageerde Ivoorkusts ambassadeur bij de VN Bamba op het nieuws dat Laurent Gbagbo is overmeesterd. Bamba voorspelde dat Gbagbo's troepen weldra de wapens zullen neerleggen nu hun leider is gearresteerd.

Maar zal dat gebeuren? Sommige politiek analisten vrezen dat Gbagbo's strijders - voornamelijk loyale militairen van het overheidsleger en losgeslagen, gewelddadige jongeren van de Patriottische Jeugd (JP) - ervoor kiezen strijdend ten onder te gaan. De Vlaamse antropoloog Karel Arnaut, die de JP sinds 2003 volgt en in nauw contact met ze staat, zegt dat het niet duidelijk is wat de troepen van Gbagbo zullen doen. "Voor het weekeinde hadden ze opeens weer moed nadat Gbagbo, ondanks de eerste bombardementen op zijn residentie, ongedeerd bleef. Ze spraken van het ontketenen van een burgeroorlog als Gbagbo gedood of gearresteerd werd. Nu heerst er een sfeer van ongeloof en verstarring. Ze vertelden mij zojuist dat ze niks uitsluiten."

Wat de gewapende aanhang van Gbagbo besluit hangt af van de tactiek die de nieuwe leider van Ivoorkust, Ouattara, kiest. Arnaut: "Kiest hij voor repressie, voor de aanval?

Of geeft hij het leger van Gbagbo en de jongeren van de JP een redelijke periode, van één of twee weken, om hun wapens in te leveren? Geeft hij ze de kans op rehabilitatie? Ze zijn bang dat hen een toekomst in de gevangenis wacht of een werkloos bestaan. Als dat het alternatief is, zullen ze zich misschien niet ontwapenen. Er is nog steeds een machtsvacuüm in Ivoorkust en vooral in Abidjan. Het vliegveld bijvoorbeeld is wel in handen van het Franse leger, maar het gebied daaromheen wordt gedomineerd door Gbagbo's leger."

Ouattara moet moeilijke beslissingen nemen. Deze econoom en technocraat kwam tegen wil en dank in een militaire structuur terecht. Omdat zijn oproep tot ingrijpen door de internationale gemeenschap vier maanden lang onbeantwoord bleef, besloot hij in zee te gaan met de 'republikeinse krachten' van de FRCI, iets wat hij lange tijd probeerde te vermijden.

De FRCI bestaat uit overgelopen militairen uit het Gbagbo-kamp en (ex)rebellen van de noordelijke Forces Nouvelles (FN), die tien jaar geleden al beschuldigd werden van gruweldaden toen ze een burgeroorlog uitvochten met het regeringsleger in het zuiden.

Nu staat Ouattara bij deze mannen in het krijt. "Dit zijn mensen die sinds de burgeroorlog, toen het land min of meer in tweeën is gesplitst, heer en meerster waren in het noorden", zegt Arnaut. "Ze waren legerleider, rechter, politiehoofd en belastinginner in één. Nu moeten ze zich voegen naar internationale wetten en verdragen. Hoe gaat Ouattara daar mee om?"

Met de arrestatie van Gbagbo is de verdeeldheid niet voorbij. Die draait namelijk grotendeels om het verschil tussen 'echte Ivorianen', christelijke inwoners van het westen en zuiden, en de noorderlingen, veelal nazaten van de arme gastarbeiders uit Burkina Faso en Mali die sinds de jaren zestig naar Ivoorkust kwamen om in de koffie- en cacao-industrie te werken.

In de jaren negentig beriep oud-president Bédie zich erop een 'echte Ivoriaan' te zijn, maar tijdens de verkiezingen van afgelopen november sloot hij gek genoeg een coalitie met 'noorderling' Ouattara. "Bédie wil premier worden omdat hij Ouattara aan een meerderheid hielp. Maar die positie is al vergeven aan de noordelijke (ex-)rebellenleider Guillaume Soro."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden