Ossi’s en Wessi’s lopen nu samen ’socialistisch’ naakt

Naakt recreëren was in de DDR enorm populair. „Het was de enige vrijheid die we hadden”, zeggen sommigen. De traditie houdt stand.

„Heeft het terrein ook een FKK-afdeling?” De dame aan de kassa van de zonneweide aan de Liebnitzsee kijkt verbaasd. „Ach meneer, hier doet iedereen wat-ie wil! Met of zonder badpak, het maakt allemaal niet uit.” Ook het idyllische eilandje midden in het meer, waar je alleen met een pontje kan komen, kent geen regels. Dat wil zeggen: iedereen baadt er bloot.

Vroeger kwam op die zonneweide de DDR-partijleiding uit het nabijgelegen bonzen-getto Wandlitz baden. Dat waren kleinburgerlijke mensen, dus voor hen waren er badhokjes. Maar een recente documentaire over de toenmalige politieke elite laat zien dat ook partijchef Erich Honecker graag naakt zwom. Hij trok zijn zwembroek echter pas in het water uit.

Naakt baden was omstreden in de DDR. Paste het nu wel of niet in de socialistische cultuur? De autoriteiten vonden van niet en vaardigden in 1954 een verordening uit die het naakt recreëren verbood, omdat het een uitdrukking was van ’imperialistische decadentie’ en bovendien een ’belediging van de zeden en gebruiken van de negervolken’.

Daarmee verhinderde de volksrepubliek de herleving van de naturistenbeweging die vanaf het begin van de twintigste eeuw in Duitsland actief was. Vooral in de arbeidersbeweging vonden de naturisten veel aanhangers. Maar die beweging voor ’Freikörperkultur’, kortweg FKK, werd in 1933 door de nazi’s verboden. Dat verbod werd in 1954 door de DDR-autoriteiten bekrachtigd.

Maar de DDR-burgers lieten het er niet bij zitten. De artistieke en intellectuele elite van de volksrepubliek wilde de FKK-traditie van vóór Hitlers Derde Rijk graag in ere herstellen. In Ahrenshoop aan de Oostzee provoceerde de kunstzinnige elite de partij door opvallend bloot hun vakantie te vieren.

„Schaamt u zich niet, oude koe”, zou de minister van cultuur Johannes R. Becher de beroemde schrijfster Anna Seghers hebben toegebeten, toen hij haar naakt badend ontwaarde. Maar ook zijn uitspraak ’Hebt erbarmen, spaar de ogen van de natie!’ schrikte de naaktlopers niet af. Zij bleven protestbrieven naar de autoriteiten en de kranten sturen, waarin ze FKK als antikapitalistische cultus aanprezen.

De partij ging overstag. In 1956 bepaalde een nieuwe verordening dat FKK op daartoe aangewezen plekken was toegestaan. Het naakt recreëren groeide uit tot een volkssport van ongekende omvang. Daarbij hielden de DDR-burgers zich vaak niet aan de bordjes ’FKK’ en ’Textiel’. Steeds vaker doken de bloteriken onder de geklede badgasten op. En niemand protesteerde.

In 1982 verscheen zelfs een officiële brochure, ’Baden ohne’ (’Baden zonder’), die veertig plekken voor naaktrecreanten beschrijft, verluchtigd met naturalistische foto’s.

De meeste plekken bestaan nog. Zoals FKK-camping C59 aan de Useriner See in de deelstaat Mecklenburg-Vorpommeren. Het is een rustieke, eenvoudige camping, die voornamelijk wordt bevolkt door Oost-Duitse gezinnen en paren. Maar in toenemende mate komen er ook gasten uit West-Duitsland.

„De Wessi’s beginnen onze DDR-deugden te waarderen”, zegt een bejaarde man uit Leipzig. Met zijn echtgenote bezoekt hij de FKK-camping al sinds de jaren zeventig. „Wij zijn minder preuts en veel toleranter dan zij. Bij ons heerst ook niet dat verkrampte ’moeten’, zoals in hun FKK-verenigingen. Wie hier gekleed wil gaan, doet dat gewoon, niemand spreekt je erop aan.”

Camping C59 is vooral ook zo rustig en ontspannen omdat de leeftijdscategorie van vijftien tot vijfentwintig jaar, kortom de lawaaicategorie, vrijwel geheel ontbreekt. Bloot lopen is niets voor exploderende hormoonpakketten. Jonge gezinnen en oude stellen domineren. Na elf uur heersen er rust en donkerte. „En kunt me ook zeggen”, vraagt een jonge vader, „waarom hier de laatste jaren steeds meer Nederlanders komen?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden