Orthodox concilie kan voorbeeld zijn

Kerkelijke eenheid is nog nooit over rozen gegaan. Daar weten de Nederlandse protestanten alles van met hun door kerkelijke afscheidingen getekende geschiedenis. En de rooms-katholieke kerk en anglicaanse kerk mogen dan in naam onverdeeld zijn, de onderlinge verschillen zijn ook daar soms levensgroot.

In dat licht bezien is het niet zo verwonderlijk dat ook de zoektocht naar eenheid in de oosters-orthodoxe kerken geen eenvoudige opgave blijkt. Dat is een understatement van jewelste overigens: de laatste keer dat de oosters-orthodoxen in eensgezindheid bijeenkwamen was in het jaar 787. De veertien orthodoxe kerken die er inmiddels zijn, en waarvan de meeste langs nationale lijnen zijn georganiseerd, zijn eeuwenlang hun eigen weg gegaan. Tussen sommige kerkleiders groeide in de loop der jaren bovendien stevige rivaliteit: met name tussen de Russisch-orthodoxe patriarch en de patriarch van Constantinopel. Die laatste geldt als de primus inter pares onder de patriarchen, maar de Russische patriarch beschouwt zichzelf als de ware orthodoxe leider.

Komend weekend zou een ongekende stap worden gezet: na meer dan vijftig jaar voorbereiding zouden op Kreta de veertien kerken elkaar in een historisch panorthodox concilie ontmoeten om over eenheid te praten. Zover komt het niet: de Bulgaars-, Georgisch-, Syrisch-, Servisch- en Russisch-orthodoxe kerk doen niet mee. Allemaal wilden ze op z'n minst uitstel, om diverse redenen. De Grieks-orthodoxe patriarch Bartholomeüs van Constantinopel - de grote voortrekker van het concilie - lijkt desalniettemin vastberaden om het concilie dan maar in afgeslankte vorm door te laten gaan.

Een betreurenswaardige gang van zaken. Maar ook weer niet erg verwonderlijk. Niet alleen vanwege de moeizaamheid die nu eenmaal hoort bij het zoeken naar kerkelijke eenheid. Ook de soms innige banden tussen een aantal orthodoxe kerken en hun nationale overheden zitten het streven naar eenheid danig in de weg. Zo blokkeerden de Russen eerder al het aanvankelijke plan om het concilie in Istanbul te houden: Turkije had net een Russische straaljager neergehaald en dat had de Turks-Russische verhoudingen geen goed gedaan. Van een concilie in Turkije kon daarom geen sprake zijn, vond de Russische patriarch Kirill, die zeer korte lijntjes met president Poetin onderhoudt.

Kerken mogen nooit politieke instrumenten worden. Juist als staten met elkaar in botsing komen en het ze niet lukt om nader tot elkaar te komen, ligt er een taak voor kerken weggelegd om de weg van eenheid wél te bewandelen. Om te laten zien wat hen bindt en daarmee een voorbeeld te zijn. Het is te prijzen dat Bartholomeüs volhoudt, en zich door de tegenslag van de afhakers niet laat overhalen het concilie af te blazen.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden