Orkaan Maria: 'Als je niet evacueert, ga je dood'

In San Juan, Puerto Rico timmeren bewoners hun huizen dicht tegen Maria, inmiddels een orkaan van de zwaarste categorie. Beeld AFP

Weer raast er een storm over de Cariben. Gebieden die al eerder werden getroffen, krijgen opnieuw de volle laag. Vooral de al gedupeerde armere inwoners moeten het bezuren.

"Als je dak eraf waait, ga dan in een badkuip op de eerste verdieping liggen en trek een matras over je heen." Dit is het advies van gouverneur Kenneth Mapp van de Amerikaanse Maagdeneilanden voor het eiland St. Croix. "Het wordt een hele lange nacht." De 110.000 inwoners ontsnapten op 6 september ternauwernood aan orkaan Irma. Gisteravond wachtten zij op Maria, die na de verwoesting op buureiland Dominica weer aangroeide tot de sterkste categorie 5 met bijbehorende winden van 260 kilometer per uur.

In Dominica vlogen bijna alle daken eraf, aldus premier Roosevelt Skerrit die op Facebook meldde hoe zijn eigen dak eraf vloog en zijn huis onder regende, tot hij werd geëvacueerd. De St. Croixenaren moesten orkaan Maria een uur of acht doorstaan, inclusief een halve meter regenval en golven tot 2,5 meter. Skerrit voorspelde weken zonder stroom, en kondigde een uitgaangsverbod aan dat gisterochtend al in zou gaan.

Maria koerst met zo'n zestien kilometer per uur na St. Croix af op het eiland Vieques en het Amerikaanse territorium Puerto Rico waar 3,5 miljoen mensen wonen. 70.000 inwoners zitten daar nog zonder stroom sinds orkaan Irma. Er zijn 500 schuilplaatsen. Veel Puertoricanen wonen in houten huizen. Tot hen richtte de hoogste veiligheidsambtenaar van Puerto Rico, Hector Pesquera, zich: "Jullie moeten evacueren. Anders ga je dood".

Het Franse eiland Martinique ontsnapte goeddeels aan de orkaan, op het eveneens Franse Guadeloupe viel een dode door een omvallende boom. Een stormwaarschuwing gold gisteren ook voor Antigua, Barbuda, St. Lucia, Anguilla, St. Kitts, Nevis en Montserrat (Brits territorium) en de Nederlandse bovenwindse eilanden Saba, St. Eustatius en het al zwaar getroffen Sint-Maarten.

Doorgaans treft een orkaan arme inwoners en minderheden harder. Zij wonen vaker in buurten of gebieden die kwetsbaar zijn voor natuurgeweld. In stedelijke gebieden wonen zij vaker bij industriecomplexen waar het risico bestaat op chemische rampen of lekkages, zoals ook in Houston gebeurde bij orkaan Harvey toen locaties voor chemisch afval overstroomden. In het algemeen evacueren armen moeizamer.

Ook hebben zij minder buffer tegen de bijkomende economische tegenslag. Zo zijn arme huiseigenaren minder vaak een verzekerd tegen overstromingen. Na een ramp trekken de rijkeren vaak weg, dalen huizenprijzen en komen er meer armen in het kwetsbare gebied wonen, waardoor daar de algehele welvaart daalt, aldus wetenschappers van het Amerikaanse Nationale Bureau voor economisch onderzoek die de periode 1920-2010 bestudeerden.

De tekst loopt door onder de afbeelding

Orkaan Maria Beeld Sander Soewargana

Geen vliegende dakplaten dit keer op Sint-Maarten

Maria heeft de Bovendwindse Eilanden redelijk met rust gelaten, meldt Facebookgebruiker Mole Sxm Sxm in een direct bericht. Gisteravond, begin van de middag op Sint-Maarten, ging hij nog even live met een camera de pier op bij de Simpsons Bay jachtclub in Philipsburg. De wind stak op, maar aan de aanlegsteigers lagen nog gewoon jachten te dobberen − de boten die Irma al had doen zinken even buiten beschouwing gelaten. Hé, reageert iemand live. 'Daar stond eerst mijn kantoor.' En: 'Het dak van mijn woning ziet er nog goed uit.'

Leden van het Nederlandse Urban Search And Rescue-team verbleven gistermiddag in de brandweerkazerne en een naastgelegen school. "Zodra het veilig is, gaan we met politie en brandweer kijken waar we op moeten inzetten voor de hulpverlening", vertelde Thomas Aling, woordvoerder van het team aan het ANP.

'Mole' stond tijdens Irma al als eerste buiten om te filmen. Nu geeft hij vooral stormgegevens door aan zijn volgers. "Alles komt goed", bericht hij. "Maria is erg compact. We krijgen alleen wat windstoten en veel regen. Ook op Saba en Sint-Eustatius valt het mee"

Geen vliegende huisraad en dakplaten dit keer, wel windstoten en veel regen. Maar die nattigheid is best welkom na een aantal dagen zeer warm weer, zegt 'Mole'. 'Geen airco nodig', grapt hij. "Stroom is nog altijd schaars. De straten liggen nog steeds vol met puin, door bewoners bij elkaar gestapeld." Hij heeft nog steeds niemand gezien van het ministerie voor volkshuisvesting ruimtelijke ontwikkeling milieu en infrastructuur op Sint-Maarten. Ook geen vrachtwagens om al het afval op te pikken.

Die hulp komt wel uit Nederland. Een Antonov-vrachtvliegtuig met 88 ton goederen en twee vuilniswagens stond gisteren klaar op vliegbasis Eindhoven om te vertrekken.

Eerder uitte premier William Martin kritiek op de inzet van Defensie. "De avondklok werd niet gehandhaafd, er werd geplunderd, de mariniers keken ernaar - en deden niets", vertelde hij in een interview met NRC. In een persconferentie maandagavond lokale tijd, zei de eerste minister volgens de Daily Herald dat hij verkeerd is geciteerd. 

Heftig orkaanseizoen

De natuur lijkt dit jaar ongenadig hard en vaak toe te slaan met orkanen in het Caribisch gebied. Zijn er ook records gebroken? Voor die vraag moet je bij meteoroloog Philip Klotzbach van Colorado State University zijn, die dagelijks op Twitter de balans opmaakt. Dit orkaanseizoen (augustus-november) kende tot nu toe 31 dagen waarop een orkaan actief was - dat is sinds 2004 niet meer voorgekomen. Er zijn vier zware orkanen geweest (categorie 3 of hoger).

Maar daar tegenover stelt Klotzbach dat er de laatste eeuw al wel elf keer eerder vier zware orkanen waren - min of meer gelijk verspreid over de periode 1926 tot 2010. Klotzbach wees eerder op de ingrediënten die dit zware weer mogelijk maken: warm oceaanwater, hoge luchtvochtigheid en samenwerkende windrichtingen. Wetenschappers zien geen link tussen klimaatopwarming en de stormfrequentie. Maar opwarming van het zeewater lijkt de orkanen wel heftiger te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden