ORGEL

Messiaen-festival Berry van Berkum, Marcel Verheggen en andere ****

Het Amsterdamse Orgelpark stond afgelopen weekend in het teken van de muziek van Olivier Messiaen. In beide concerten op zaterdag stond het Frans georiënteerde Verschueren-orgel centraal. Berry van Berkum speelde er 'Les Corps Glorieux' uit 1939 op. Dit grensverleggende, spirtituele werk is van grote betekenis geweest voor de twintigste-eeuwse orgelmuziek en heeft nog niets aan kracht en zeggingskracht ingeboet.

Opvallend zijn de vaak lange eenstemmige passages die feitelijk niet orgel-eigen zijn, en de zeer statische langzame delen, vooral in 'Combat de la Mort et de la Vie'. Daarin lijkt de tijd plaats te maken voor de eeuwigheid. Dit leverde een ware mystieke belevenis op.

Het grote Verschueren-orgel vertegenwoordigt de klankwereld van de orgels waar Messiaen zijn muziek voor schreef. In de niet al te riante akoestiek klinkt dit instrument nogal direct en 'stoffelijk'. Bovendien waren er veel bijgeluiden te horen en was de stemming in het eenstemmige 'Subtilité des Corps Glorieux' niet stabiel. Niettemin wist Van Berkum de muziek van Messiaen in haar wezen te raken.

Dat het oude Sauer-orgel van het Orgelpark hemelser klinkt, bleek in de slotpassage van 'L'ange aux parfums': op de hypermoderne, van een geheugen voorziene speeltafel had Van Berkum de cirkelende loopjes die omhoog kringelende rook verbeelden, van te voren ingespeeld. Na een druk op de knop door een medewerker van het Orgelpark sloten deze automatisch uitgevoerde, etherische klanken naadloos aan op de op het Verschueren-orgel live vertolkte muziek. De trucage leverde een verrassend en wonderschoon effect op!

In het avondconcert zat Marcel Verheggen achter de speeltafel. In 'l'Ascension' overweldigde hij met zijn trefzekere, virtuoze speelwijze. Ook twee kortere werken speelde hij gaaf en zich strak houdend aan extreem trage tempi. Meer dan Van Berkum had hij de neiging veel registers tegelijk open te trekken, wat enige luistermoeheid opleverde.

Die verdween ogenblikkelijk zodra de twaalf zangers van het Nederlands Kamerkoor, geleid door Klaas Stok, hun monden openden. Hun doorleefde uitvoering van 'O sacrum conviviun' was een zalfje voor de oren en de ziel. Spectaculair was de vertolking van Messiaens '5 Rechants'. Deze 'keerverzen' bevatten bijzondere vocale effecten, magistraal gerealiseerd door het Nederlands Kamerkoor. Messiaen zelf schreef de surrealistische gedichten, deels in het Frans, deels in een fantasietaal. Van die informatie bleven de bezoekers van het Messiaen Festival overigens verstoken. Qua inhoudelijke onderbouwing zou het Orgelpark meer werk moeten maken. De boeiende concertprogramma's vragen erom.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden