Orgel-uitersten

De enorme diversiteit aan orgels weerspiegelt zich in de cd's die op de markt verschijnen. Uit het nog steeds overstelpende aanbod van nieuwe uitgaven drie opmerkelijke van zulke uitersten. Het Schnitger-orgel van de Grote kerk te Zwolle is een van de belangrijkste barokorgels in ons land. Oktober vorig jaar werd op dit orgel een concert gegeven ter viering van het 50-jarig jubileum van de Orgelcommissie der Nederlands Hervormde Kerk. Daarvan is nu de cd JUBILEUMCONCERT (VLS VLC 0996) uitgekomen met Hans van Nieuwkoop, Aart Bergwerff en Ewald Kooiman.

Van Nieuwkoop hield het bij componisten uit de tijd waarin het orgel gebouwd en waarin hij gespecialiseerd is: de Noord-Duitsers Dietrich Buxtehude, Vincent Lübeck en Johann Heinrich Buttstett. De combinatie van orgel, organist en repertoire maakt dat de opening van deze cd direct raak is. Ewald Kooiman koos voor iets later repertoire, met o.a. een expressief gespeeld Preludium en Fuga in d (BWV 539) van J.S. Bach, maar ook een monumentaal en nogal onbekend, laat-romantisch werk: 'Patria' van J. W. Brandts Buys (1868-1933). Aart Bergwerff speelde een koraalvoorspel van Bach en het 'Laudate Dominum van Jan Welmers, een fascinerend stuk minimal music, dat uitstekend gedijt in de ruime akoestiek van de gotische hallenkerk.

Van een onvergelijkbaar andere sfeer is de rooms-katholieke orgelmystiek op een dubbel cd CHARLES TOURNEMIRE - L'ORGUE MYSTIQUE (VLC 0397). Het gaat om deel 2 en 3 van de integrale opname van dit grote opus dat Tjeerd van der Ploeg op het label VLS aan het opnemen is. Tournemire is zeker niet de bekendste en meest populaire van de vroeg 20e-eeuwse Franse orgelmeesters. Zijn muziek is vooral geschikt voor fijnproevers die liefst ook nog vertrouwd moeten zijn met het gregoriaans.

Vijf jaar deed de componist erover om voor iedere zondag van het kerkelijk jaar een vijftal liturgische orgelwerken te schrijven, volgens het vaste stramien: openingsprelude, offertorium, elevatie, communie en slotstuk. Deze werken zijn feitelijk uitgeschreven improvisaties over de betreffende gregoriaanse melodieën.

Tjeerd van der Ploeg speelt ze zeer sfeervol en geïnspireerd op een daartoe stilistisch perfect instrument: het Mutin-orgel uit de St. Pierre te Douai (Frankrijk). Dit gave Frans-symfonische orgel heeft heerlijke strijkers, fluiten en tongwerken om Tournemires impressionistische kleuren weer te geven.

Een nieuw deel in de reeks FRIESE ORGELPRACHT levert weer een totaal ander klankbeeld op (Uitgave Stichting tot Behoud van het Nederlandse orgel, Postbus 105, 8080 AC Elburg, tel. 0525-684220 op VLS VLC 0897). Hierop worden door Jan Jongepier vier kleine orgels bespeeld in Friese dorpskerkjes van de bouwers Van Gruisen, Hillebrand en Radersma. De orgels in Reduzum, Hichtum, Raerd en Metslawier stammen allemaal eind 18e of begin 19e eeuw. Er klinken uitsluitend kleinere werken van of (ooit) toegeschreven aan J. S. Bach. Dankzij de kundige hand van de bespeler Jan Jongepier valt er veel te genieten, ook al zijn de registraties soms een beetje eenvormig in deze korte werkjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden