Organische vormen in een fluwelige huid van zilverzand

T/m 4 april in het Stedelijk Museum, P. Potterstraat in Amsterdam, dag. 11-17 uur. Cat. F 29,50.

CEES STRAUS

Op initiatief van de vorige directeur Wim Beeren werd verspreid door de jaren aan al dan niet jonge, maar altijd getalenteerde en dus veelbelovende kunstenaars gevraagd hun produktie van een bepaald moment uit het atelier tonen. Geen overzicht van wat eerder was gemaakt, maar meteen met de ziel bloot.

Die voorwaarden zorgen voor een eerlijk beeld, dat duidelijk maakt of het om kwaliteit gaat: pretenties doen de betrokken maker onmiddellijk door de mand vallen.

De presentatie van Barbara Nanning maakt dat nog eens ten overvloede duidelijk. Haar werk is van recente datum: de meeste objecten zijn van dit jaar. Nanning werkt altijd in reeksen. Een idee wordt in verschillende variaties uitgevoerd die wat opzet en materiele aanpak betreft dicht bij elkaar liggen, maar qua vorm onderling verschillen. De noodzaak om actueel te zijn verplicht ook haar om die idee consistent uit te voeren: de 'deadline' van de expositie dwingt niet alleen tot grote discipline, ze noodzaakt tot het geven van een grote onderlinge samenhang aan het werk.

Nanning heeft zich na de Galaxyreeks van de afgelopen jaren andermaal laten inspireren door haar bezoek aan Japan. Ging het in de vorige serie om zaken als dynamiek, golving, spiralen, een beweging die vanuit een centrum de wijde wereld ingaat en ritme dat eeuwig kan doorgaan, in de nieuwe serie die naar goed keramische traditie 'terra' (aarde) heet, komt ze down to earth. Geen volstrekte dynamiek, maar ordening, met een voorkeur voor organische vormen als bloemen, schelpen, kristallen en knoppen die op het punt staan open te breken, uit te vallen, van karakter te veranderen.

De natuur is nog steeds haar inspiratiebron, maar wordt nu vanuit een heel andere invalshoek benaderd. Centraal staat de ervaring die de Japanse (Zen-)tuin haar gaf: natuur groeit uit tot cultuur. Zo wordt de natuur naar menselijke hand gezet. De spanning ontstaat daar waar je je kunt afvragen waar de natuur ophoudt en de cultuur, het menselijke ingrijpen, begint. Deze spanning is de energie waarmee elk beeld wordt opgeladen. Letterlijk, want beelden bevatten als een soort objet trouve houten wortels, takken met grillige vormen, waarin steeds natuurlijke holtes voorkomen die als onderdak kunnen dienen.

Dit beschuttende en verborgen element wordt bekroond met een knopvorm die wil openbreken, maar daarin wordt afgeremd. Alles wordt in een huid van zilverzand gehuld in kleuren als lila, citroengeel en bordeauxrood, met een fluwelig resultaat tot gevolg. Elk beeld vraagt er om te worden aangeraakt: de organische vormen en de huid ademen leven en warmte.

Aan de in een zandhuid gestoken wortels worden strenge, vaak geometrisch gevormde onderdelen bevestigd, die de wortel een eigen karakter verlenen. Component en tegen-component, rust tegen beweging geplaatst, natuur versus cultuur, Nanning komt er verrassend goed uit.

Ribbeling

In de schalen, die als vorm een aparte plaats in de Terra-reeks innemen, blijft de decoratie beperkt tot een ribbeling van lijnen, als het zand dat in de Japanse tuinen voortdurend wordt aangeharkt. Door de rand van de schaal een facettering te geven, treedt een stilering op, die de binnenkant van de schaal een heel ander karakter verleent dan de buitenzijde. Die wordt, mede door de fluwelige huid, nooit echt koel, maar wel ontstaat er spanning tussen een zekere mate van cerebraliteit en emotionaliteit.

Ondanks het vrijblijvende karakter dat elke momentopname nu eenmaal kenmerkt, kan gezegd worden dat Barbara Nanning zich hier gunstig ontwikkelt. Een keramiste in de zin van 'pottenbakster' is ze allang niet meer. Haar beelden, in klei uitgevoerd, zijn pure kunst geworden. Een duidelijker statement daarover had ze niet kunnen afleggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden