Organisaties vrezen korting hulpbudget

Het kraakt in de sector ontwikkelingssamenwerking. Er mag dan weer een minister voor ontwikkelingssamenwerking (OS) zijn en het nieuwe kabinet houdt bij hoog en bij laag vol dat 0,8 procent van het bruto nationaal product voor OS is, maar wat heb je aan een minister die haar budget laat vervuilen?

AMSTERDAM - Pak 'm beet 500 miljoen euro moet de minister Agnes van Ardenne (CDA) zien te vinden om haar uitgaven binnen de begroting te houden. Bezuinigingen zijn in aantocht en dat leidt tot grote bezorgdheid bij de vele hulporganisaties die Nederland telt.

Jarenlang konden de problemen in de sector ontwikkelingssamenwerking makkelijk worden opgelost. Het bruto nationaal product groeide en vrijwel elke moeilijke keuze kon worden afgekocht. Een voorbeeld? De toetreding van eerst Foster Parents Plan en later Terre des Hommes tot de club van zogeheten medefinancieringsorganisaties, kon moeiteloos worden betaald zonder dat de andere instellingen, Hivos, Icco, Novib en Cordaid hoefden in te leveren. Immers het stijgende budget van OS, via de norm van 0,8 procent van het bruto nationaal product, bood daartoe alle ruimte. Die tijd is voorbij. Icco en Kerkinactie lieten vorige week weten nauw te gaan samenwerken. En die toekomstige fusie kan alleen worden begrepen tegen de achtergrond van teruglopende hulpbudgetten. In tijden van recessie immers lopen de donaties (aan Kerkinactie) terug en Icco, maar ook collega's als Cordaid, hebben informeel al van het ministerie te horen gekregen dat het budget wordt verkleind.

Echter de terugloop van het bruto nationaal product kan niet de enige verklaring zijn voor de onrust. Het kabinet heeft laten weten de kosten van vredesoperaties voor rekening van OS te willen brengen. In de ogen van de hulporganisaties worden kosten van Defensie zo ten onrechte voor rekening van Van Ardenne gebracht. Verder zou de kwijtschelding van zogeheten exportkredietschulden van ontwikkelingslanden (geraamd op 300 miljoen) voor rekening van Financiën moeten zijn en niet op het budget voor armoedebestrijding mogen drukken. Een derde vervuiling die Van Ardenne moet accepteren, vormen de kosten van de opvang van asielzoekers tijdens het eerste jaar van hun verblijf in Nederland.

Op 18 april stuurde Van Ardenne al een brief naar de Kamer, die je naar analogie van beursgenoteerde ondernemingen, kunt typeren als een winstwaarschuwing. Zij kondigde daarin ,,de noodzakelijke ombuigingen in de bedragen voor de bilaterale samenwerking'' aan. Het gaat daarbij om de hulp van regeringen aan regering. In 2002 was 24 procent van het budget (901 miljoen euro) voor dat type hulp beschikbaar, in 2003 zal dat 22 procent zijn (overeenkomend met 829 miljoen euro). Daarbij zal Afrika worden ontzien, zo meldde Van Ardenne de Kamer.

Volgens betrouwbare bronnen wordt Afrika niet echt ontzien. Naar Mali zou 50 procent minder gaan dan de ambassade in het jaarplan heeft staan, naar Oeganda 30 procent. Het arme Bangladesh dat net als Mali en Oeganda op de negentien landen tellende lijst staat waar Nederland zich op concentreert, zou het met 45 procent minder moeten doen. En in Jemen, eveneens op die lijst, zouden inmiddels net gestarte projecten stil zijn gelegd. In India, dat recent heeft aangekondigd de relatie met Nederland op een andere leest te willen schoeien, worden volgens diezelfde bronnen ook projecten afgebroken of niet opgestart.

,,De wanhoop is groot'', zo meldt een ingewijde over de stemming onder de ambtenaren van Van Ardenne. En ,,vrijwel elke afspraak staat ter discussie'', zo wordt eraan toegevoegd. ,,De minister moet orde op zaken stellen.''

Voor nieuw beleid is al helemaal geen ruimte meer en de minister rest niet veel meer dan dat ze vooral op de winkel moet passen. Opmerkelijk is dat vrijwel niemand met naam en toenaam over de problemen van Van Ardenne wenst te praten. Het is blijkbaar de tijd om 'Den Haag' niet te bruuskeren, want dat kan wel eens repercussies hebben.

Sylvia Borren, algemeen directeur van de Novib, wenst op geruchten in de sector niet te reageren. Onder het motto 'Voor je het weet wordt een gerucht werkelijkheid', beperkt zij zich tot een analyse van Van Ardennes probleem: ,,In het verleden is te veel toegezegd voor de bilaterale hulp. Dat is een managementprobleem.'' En aan de zes medefinancieringsorganisatie, zoals de Novib, is 11 tot 14 procent van het budget toegezegd en in de begroting is slechts 10,6 procent opgenomen. Borren deelt de zorg die in de sector heerst, maar gaat ervan uit dat Van Ardenne ,,fatsoenlijk met de sector zal overleggen''. Zij voelt zich daarbij gesterkt door de Tweede Kamer, die vindt dat Nederland zich aan de afspraken zal houden. En dat betekent dat 0,8 procent van het bnp voor ontwikkelingshulp ook daadwerkelijk 0,8 procent is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden