Orgaandonatie minimale vorm van solidariteit

In de discussie over orgaandonatie wordt te snel gesuggereerd dat het recht tot zelfbeschikking in het geding is, stelt Govert den Hartogh.

D66 stelt voor een variant van het geen-bezwaar-systeem in te voeren voor de verwerving van postmortale organen voor transplantatie. Zoals al veertig jaar gebruikelijk worden onmiddellijk de kanonnen in stelling gebracht. Aantasting van het zelfbeschikkingsrecht! Aantasting van het recht op lichamelijke integriteit! De eenvoudige waarheid die zich achter deze grote woorden verbergt, is dat we er prijs op stellen om te bepalen wat er met ons stoffelijk overschot gebeurt.

Wat je organen betreft, kun je nu bepalen dat je instemt met donatie, dat je die weigert, of dat je de keuze aan familie overlaat. Onder het systeem van D66 heb je precies dezelfde opties. De overheid doet het maximale, meer dan nu, om je te laten weten met welke keuze je in het donorregister bent opgenomen, en als je die status wilt veranderen kun je dat binnen een minuut doen. Het is heel wat lastiger om goed te regelen wat er na je dood met je spullen gebeurt.

Je weet wat het betekent om niets van je te laten horen en het is heel makkelijk om dat wel te doen. Dan is het een vorm van toestemming om geen weigering te laten registreren. Stilzwijgende toestemming is echte en volledige toestemming; het is in het maatschappelijk leven en zelfs in het internationale recht een heel gewone figuur. Ook het huidige systeem is er een voorbeeld van. Als je nu geen eigen keuze laat vastleggen, wordt immers geconcludeerd dat je het prima vindt dat je familie de keuze maakt. Het idee dat het voorstel van D66 ons de nu bestaande keuzevrijheid afpakt, slaat dus nergens op.

undefined

Meer invloed

Integendeel. Want de familie wil doorgaans beslissen in de geest van de overledene, maar heeft er meestal geen idee van wat die gewild zou hebben. Als je onder het nieuwe systeem als donor geregistreerd staat, weten ze in elk geval dat je daarvan op de hoogte was en er stilzwijgend mee ingestemd hebt. Ze zullen zich dan meestal bij je beslissing neerleggen. Dat is ook de reden waarom we van invoering van het systeem een (bescheiden) toename van het aantal beschikbaar komende organen mogen verwachten. In de gevallen waarin betrokkene zijn post niet opende, die niet kon lezen of door iemand anders liet lezen, en dus niet geïnformeerd was over zijn status, zal zijn familie ook dat weten. Je krijgt dus in het systeem van D66 per saldo meer invloed op de uiteindelijke beslissing, niet minder.

undefined

Geen neutraal systeem

Het is echter juist dat het systeem niet neutraal is maar een boodschap bevat. Na je dood heb je niets meer aan je organen, die met de rest van je lichaam spoedig zullen vergaan of verbranden. De uitnameprocedure maakt voor je familie een zekere inbreuk op het proces van afscheid nemen, maar de betrokken medische teams weten inmiddels hoe ze die inbreuk zo klein mogelijk kunnen houden. Soms wordt het een ervaring die de rouwverwerking helpt. In elk geval staat ertegenover dat uitname van je organen mogelijk zeven doodzieke mensen uitzicht biedt op een normaal leven. Het gaat dus om een minimale vorm van solidariteit. Dat is een morele verplichting, ook al is het geen juridische.

Vreemd dat juist christelijke partijen daar moeite mee hebben. Heb uw naaste lief als uzelf. Dat is toch een gebod, geen hobby? Waarom zou de overheid dat niet mogen uitdragen?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden