'Order, Order'- de Speaker onder vuur

heisa | Applaus van Labour en Conservatieve kritiek, nadat Speaker Bercow zich negatief over Trump had uitgelaten. Moet hij weg?

Ineens ligt de meest neutrale politicus van Groot-Brittannië al dagen onder vuur. Speaker John Bercow van het Lagerhuis, vergelijkbaar met de Nederlandse Tweede Kamervoorzitter, mengde zich eerder deze week nadrukkelijk in het Trump-debat. In zijn ogen is het ongepast om de Amerikaanse president bij een staatsbezoek in de Westminster Hall te laten spreken, ten overstaan van de Lords en de Commons, de beide kamers van het Britse parlement. Sindsdien groeit de druk op Bercow om af te treden. Volgens The Guardian werken Conservatieve parlementsleden aan een motie van wantrouwen tegen de Speaker.


In het Lagerhuis gingen veel wenkbrauwen omhoog toen Bercow maandag zijn omstreden statement maakte. Daar waar hij zich normaal gesproken vooral roert met het fameuze 'order, order', ging hij nu een enorme stap verder. Hij is tegen een uitnodiging aan Trump om hem in het parlement een toespraak te laten houden, zei hij. Om daarmee zijn afkeer uit te spreken van Trumps 'racisme, seksisme en het in twijfel trekken van de rechterlijke macht'. Ter linkerzijde kreeg hij daarvoor een staande ovatie, hoogst ongebruikelijk in het Lagerhuis. Labour-parlementslid Dennis Skinner stond op en zei: "Ik heb er twee woorden voor: goed gedaan!"


Maar binnen de Conservatieve Partij, de partij die hij als parlementslid diende voor hij benoemd werd tot Speaker, waren velen not amused. Verschillende Conservatieven vinden dat Bercow zijn functie moet neerleggen. "Het was een voorstelling, met John Bercow op het podium. Het was in strijd met het nationale belang. Zeer spijtig dat hij dit heeft gedaan", zei Conservatief parlementslid John Whittingdale. Sommigen vinden Bercows uitlatingen hypocriet. Eerder ontving de Chinese president wel een uitnodiging om het parlement toe te spreken, bepaald niet een land dat uitblinkt in de mensenrechten. "Hij maakt op schandelijke wijze misbruik van zijn positie", snauwde voormalig Ukip-leider Nigel Farage.


De neutraliteit van de Speaker gaat terug tot de 13de eeuw. Beroemd is de anekdote van een woeste koning Charles I die in 1642 het parlement binnenstormde en de toenmalige voorzitter William Lenthall vroeg hem te vertellen waar vijf voortvluchtige parlementsleden zich schuilhielden. De koning lag in die tijd voortdurend overhoop met het parlement. Daarop knielde Lenthall voor de koning en zei: "Ik heb in dit huis niet de ogen om te zien en niet de tong om te spreken. Zolang dit huis bereid is mij de weg te wijzen, ben ik zijn dienaar. Ik vraag om Uw begrip om deze vraag niet te beantwoorden."


De anekdote is de laatste dagen vaak aangehaald. Bercow eigende zich ineens wél ogen en een tong toe. Hij zou inmiddels excuses hebben aangeboden aan de Speaker in het Hogerhuis, Lord Fowler. Samen zijn ze verantwoordelijk voor het uitnodigen van buitenlandse staatshoofden in het parlement en Bercow had zijn omstreden uitspraken niet vooraf met Fowler overlegd. In het Lagerhuis verdedigde Bercow zich door te zeggen dat hij zich binnen de bevoegdheden van zijn functie had gehouden.


Bercow, die sinds 2009 de groene Speakerszetel in het Lagerhuis inneemt, brak deze week ook met een andere traditie. Hij wil dat de klerken in het parlement niet langer een witte pruik dragen, een eeuwenoude traditie. Zelf besloot hij vlak na zijn aantreden ook geen pruik meer te dragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden