Oranje zakt weg in diep, zwart gat

Tegen Turkije blijkt Nederland opnieuw niet doordrongen van de vereisten van het moderne voetbal

TURKIJE3 NEDERLAND0

In de hete binnenlanden van Turkije werd gisteravond de 'Hollandse School' ten grave gedragen - voor de laatsten althans die er nog in geloofden, argeloze spelers van Oranje en mannen langs de kant die hen opstellen met theorieën waar in de voetbalwereld allang schamper om wordt gelachen. De nieuwe bondscoach Danny Blind voelde zich wegzakken in een zelf opgezocht diep zwart gat, met voor hem en het Nederlandse voetbal asgrauwe perspectieven op korte én langere termijn.

De striemende cijfers van de afgang tegen Turkije (3-0) brandmerkten Blind, de coach die donderdag in zijn eerste al verloren interland tegen IJsland (0-1) een broze ploeg had opgesteld, daardoor al tot wisselen gedoemd was en zich gisteren deerlijk in zijn bedenksels verstrikte. Met debutant Riedewald en de weer opgeroepen spits Van Persie had hij zijn opstelling al danig gewijzigd, halverwege moest hij alweer het nodige omgooien en daarop volgde nog een evenzeer uitzichtloos noodplan met een extra spits, Luuk de Jong.

Vernietigend zijn al de cijfers, en van een coach in zo'n carrousel mag de grote vraag zijn hoe hij hier nog geloofwaardig uit kan komen. Voor de tweede keer formeerde Blind gisteren een licht middenveld, nu met zijn zoon Daley als weke controleur. Zijn keuze was beperkt, maar door de krachtige dertiger Nigel de Jong niet te selecteren had hij het daar ook naar gemaakt. Wéér dacht Blind het met drie gelijkgeaarde, op balbezit gerichte middenvelders af te kunnen - een anachronisme in het hedendaagse voetbal - en wéér vielen er vroeg gaten.

De gelouterde Turkse coach Fatih Terim stelde zonder gêne vijf middenvelders op, en zijn anders gauw tot chaos vervallende spelers vonden elkaars steun in die stellingen. Blind kan worden verweten dat hij het kwetsbare Oranje nu tot twee keer toe niet heeft willen bewapenen. Ook in Konya was zijn spelers de voetbalwereldvreemde gedachte aan te zien dat ze het met hun gedateerde speelstijl in het dito spelsysteem konden klaren - een boodschap die door niemand anders dan de coach kan zijn gebracht of uitgedragen.

Waar kan dan nog de uitweg zijn? Een generatie strompelt in zijn laatste dagen: de (natuurlijk) steeds minder explosieve Van Persie, de minder verfijnde Sneijder en de breekbare Robben. Van de nieuwe garde, van Depay, Klaassen, Wijnaldum, mag nog niet alles worden verwacht. Maar wat verontrust, is dat ze nog zo ver afstaan van de inhoud en de vereisten van het moderne voetbal - en, voor de toekomst van het Nederlandse voetbal, dat ze daarvan op deze manier niet worden doordrongen.

Het begin al van de barre avond in Konya had geleerd dat het met dit Oranje van marsepein nog altijd gekker en erger kan. Onder Hiddink was menige vroege tegentreffer gevallen. Opvolger Blind zou, was gedachte, teugels aantrekken. Donderdag hadden de IJslanders al in de openingsfase een grote kans gehad, en gisteren moet Arda Turan, de Turkse trapspecialist, niet hebben geweten wat hij zag: zo'n zee van ruimte, onmiddellijk na nota bene een Nederlandse poging tot een aanval.

De spelverdeler stuurde bal naar Özyakup, die onbelemmerd kon doorlopen (1-0). Later moet Arda Turan niet hebben geweten wat hij meemaakte. Als een juffer liet de speler Blind, onberekend voor de hem lichtvaardig toebedeelde taak, zich nota bene al in de gevaarlijke zone verrassen. Arda Turan glipte lachend verder en prikte de bal onder de weifelachtige Cillessen door (2-0).

Nederland kreeg wat kansjes, voor Narsingh en Van Persie, maar gif en ook raffinement ontbraken. De aandacht werd bovenal getrokken door Depay, de vleugelspits die de hoop moet zijn - voor zover er daarvan nog veel kan zijn, met het vooruitzicht van magere jaren. Depay straalde een vergaand gebrek aan besef uit: van wat wanneer wel kan en niet, en waarom. Dat was symbolisch voor jong, en symbolisch voor 'oud' was het slotakkoord: Sneijder liet zich aftroeven en spits Yilmaz gaf Oranje nog een dreun toe (3-0).

Blind: We zijn niet altijd even rijp

De interland tegen Turkije was de twaalfde sinds het WK van vorig jaar, waar Oranje onder leiding van bondscoach Van Gaal op de derde plaats eindigde. Van die twaalf interlands werden er slechts vier gewonnen en liefst zeven verloren.

In de EK-kwalificatiereeks kon Oranje driemaal winnen, alle keren van laagvliegers: van Kazachstan en tweemaal van Letland. Tegen de beoogde concurrenten veroverde Oranje één schamel punt: begin dit jaar tegen Turkije (1-1). Dat vooral stipte Danny Blind aan bij zijn entree, maar inmiddels vertoont zijn rapport al veel gelijkenissen met dat van zijn ontslagen voorganger Guus Hiddink. "Het is teleurstellend dat we die lijn hebben doorgetrokken", zei Blind. "Ik had het graag anders gezien, en had er ook een goed gevoel over."

Blind hield het erop dat persoonlijke fouten de nieuwe ondergang hadden ingeluid. Dat was donderdag na de nederlaag tegen IJsland (0-1) ook zijn analyse geweest. "Die nederlaag kon gerelativeerd worden", vond Blind. "Dat was onze taak, want er ontstond al negativisme. We geloofden erin dat we de zwakke punten van de Turken konden vinden. We doen individueel niet onder voor onze tegenstanders, maar we zijn niet altijd even rijp."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden