'Oranje geeft goed gevoel, ook aan voetbalhaters'

amsterdam – Ook voor de psyche van voetbalhaters is het te hopen dat Nederland zondag wint. „Een van de belangrijkste manieren die mensen hebben om hun zelfbeeld te verbeteren, is ervoor zorgen dat de positieve eigenschappen van de groep op hen zelf afstralen”, zegt Bertjan Doosje, hoofddocent sociale psychologie aan de Universiteit van Amsterdam.

„Goede prestaties van de groep waar je jezelf toe rekent, zorgen vaak voor een beter gevoel en een positiever zelfbeeld. Dat geldt deze weken ook als je niet van voetbal houdt: het feit dat je Nederlander bent is al genoeg.”

Mensen gaan een beetje ’gloeien’ van de goede voetbalprestaties, zegt de psycholoog, die de wedstrijden nauw volgt. „Ik heb het zelf meegemaakt, een collega die riep ’nu ga ik dat ene artikel eindelijk eens afmaken’. Blijkbaar geeft voetbalwinst veel mensen extra kracht.”

Dat proces, dat Doosje en collega’s terugzien in onderzoeken onder andere groepen dan voetbalfans, komt terug in het taalgebruik. „Als Nederland doorgaat zeggen mensen ’we hebben gewonnen’. Als het niet goed gaat: ’ze hebben verloren’. Je zag het ook in Duitsland afgelopen woensdag: de volle pleinen liepen heel snel leeg na het verlies. Mensen willen dan niet meer bij de groep horen en verwerken dit soort verdriet meestal thuis.”

Is er een extra geluksbonus verdwenen doordat ’we’ niet langer van de Duitsers kunnen winnen? Doosje: „Natuurlijk spelen er altijd extra emoties als het om de grote broer gaat, op wie we ook nog eens lijken. Mensen zetten zich het liefst af tegen gelijken. Dat zie je bij Nederland en Duitsland, maar ook bij Portugal en Spanje, Canada en Amerika. Maar ik denk dat in dit geval het feit dat Nederland voor het eerst wereldkampioen kan worden, veel belangrijker is voor mensen. Daar heeft iedereen het over.”

Denkt de psycholoog dat winst of verlies veel kan schelen in bijvoorbeeld het aantal ziektemeldingen aanstaande maandag? „Ik kan me niet zo snel onderzoek herinneren dat daar iets over zegt. Je zou kunnen denken dat bij winst meer mensen naar het werk gaan. Maar dat kan ook tegenvallen: vergeet niet dat winnende toeschouwers meestal meer alcohol gebruiken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden