Opinie

Opzwepende vrouwen met vlijmscherpe ploegscharen

De kwaliteit van het Nederlands Dans Theater kan niet genoeg genoten worden. Maar overdaad schaadt. Dus snakte ik afgelopen donderdag in het Haagse Lucent Theater na drie van de vier geprogrammeerde balletten onder begeleiding van het Nederlands Ballet Orkest zó naar lucht dat ik zelfs de reprise van 'Forgotten Land' (KylianBritten, 1981) voor ongezien hield.

Niet alleen een falende air conditioning speelde mij parten. 'Wings of wax' (1997), Kylians octet onder een kale ondersteboven hangende boom is méér dan een pittige opwarmer. Het is een knock out in de eerste ronde. Zoals de vier mannen als razendsnelle tolletjes onder die door zure regen aangetaste kandelaber rondglijden en zich in hoge sprongen laten opzwepen door vrouwen met benen en armen als vlijmscherpe ploegscharen ... duizelingwekkend. Eregaste koningin Beatrix zag nogmaals bevestigd waarom zij juist dit ballet uitkoos voor haar gala-feest bij haar laatste jubileum.

Hans van Manens nieuwste, 'Two Gold Variations', is vernoemd naar het eerste en tweede movement uit Goldrush Concerto (1997), geschreven door de Jacob ter Veldhuis voor twee slagwerkers en orkest. Op slag is duidelijk waarom hij zich door deze suggestief-theatrale muziek aangesproken voelde. Wat als enigmatisch getinkel begint raakt van beukend geswing doortrokken: één koortsachtig zoeken in een weerbarstige bodem vol ritmische ertslagen. Die prikkelende goud- koorts, evident een muzische metafoor voor verlangen en gretigheid, trekt als een rush door zeven paren: verkleurend van donkerpaars tot ceriserood en helblauw en in flitsen van glanzend metaal. En zoals het orkest in de bak wordt aangevoerd door slagwerkers Bouwe de Jong en Arjan Roos, staan zes paren op het toneel onder aanvoering van Sol Leon en Paul Lightfoot, een favoriet Van Manen-koppel.

Enigszins voorspelbaar stellen allen, opdoemend uit het schimmige zwart, zich op in een rij: van heinde en ver gekomen en gekoppeld voor het geluk, dat hier in de barre leegte voor het graaien zou liggen. Van Manen neemt voor het opbouwen van dat spannende magnetisme alle tijd en rust: het grote dansverlangen doet de gelukzoekers met de bal van hun voet diep in de grond hakken en zet ledematen aan tot driftig golven en roeren. Maar overal loert onheil, dat als een onweersbui aanzwelt boven de vrouwen in hun korte jurkjes met klokkende rokjes rond de heupen en de mannen in hun flashy pakken. Hoeveel opgekropte energie en klassiek venijn moet er geslepen, gesneden, gesmolten worden!

De Van Manen styling dicteert opgeheven ellebogen, handen als kopjes en opgetrokken voeten en knieën. Recente nieuwkomers bij het NDT moeten er nog aan wennen. Even markant is het hoovaardige om-elkaar-heen-geloop, als gold het een pot waaruit gelukzalige poses opstijgen. De mannen ontkoppelen zich van de vrouwen, trekken paarsgewijs vooruit om - bij terugkeer in het kampement - in een pandemonium met de vrouwen te geraken. Zo driftig de Goldrush door het ensemble trekt, zo majestueus boven alles verheven treedt het hoofdpaar daaruit tot tweemaal toe naar voren. Wat zich rond en achter de twee afspeelt balt zich in hun hofmakerij op het tweede movement samen. Elkaar aftastend en behoedzaam verplaatsend, laat zij - hoofd tussen opgetrokken schouders - haar bungelende onderlijf draaien en biedt hij zijn rug en borstkas als rustplaats. Uiteindelijk ligt hij gevloerd. Als haar ja-woord haalt zij de pin uit haar opgebonden haarknot. In deze trouwring staan de initialen van het duo Van Manen-Dekker gegrafeerd, maar de enigszins voorspelbare aankleding van vertrouwd bewegingsmateriaal doet ook aan een routinematig openklappen van het doosje denken. De ring werd niet bij Lippens maar bij Kan gekocht.

De invitatie van de Canadees Edouard Lock (Lalala Human Steps) bleek goed voor een nummertje opgeklopte ergernis: wat een geschreeuw om een pluisje kriebelwol! Al het heftige gedraaf, hectische gedoe, hysterisch gedram in 'Touch to include', op gelijknamige muziek voor strijkers van David Lang, biedt geen enkele houvast: wapperen, wrijven, graaien en trillen in een onrustig lichtplan. Een te snel afgedraaide film over vier neuroten ? ,,Hier word ik nou helemaal gestoord van'', ontplofte de jongedame naast mij. Lock nam het applaus alsof hij het maar niks vond. Ik ook niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden