Opwinding over Assepoesterporno

Nederlandse vrouwen verslinden de erotische bestseller 'Vijftig tinten grijs'. En ook hun partners zijn blij.

Uit zichzelf zou ze het boek nooit hebben gepakt. Elise Heesters (45) is niet zo'n zinnelijk type, zegt ze. Het is dat haar schoonzus de serie ietwat demonstratief bij haar achterliet. De nieuwsgierigheid won het van haar tegenzin. Er volgde een bovengemiddeld warme zomer. De opwinding over 'Vijftig tinten grijs' houdt aan. Al twintig weken staat deel 1 van de trilogie op de eerste plaats van de CPNB-bestsellerlijst. In de Verenigde Staten voerden de boeken dertig weken lang de bestsellerlijst aan van de New York Times. De drie Grijs-delen samen zijn wereldwijd al goed voor verkoopcijfers van 40 miljoen exemplaren. Een verfilming kan niet uitblijven.

Van het plot moet 'Vijftig tinten grijs' het niet hebben. Het is onvervalste Assepoesterporno. De even steenrijke als bloedhete Christian Grey maakt een overdreven gewoon meisje, Anastacia Steele, op wat brutale wijze het hof. Het enige ongewone aan Anastacia is haar maagdelijkheid. Des te groter is de te overbruggen kloof met haar prins: die heeft - zowel in als buiten bed - een voorkeur voor sadomasochistische spelletjes.

Opvallend zijn de uitvoerig beschreven seksscènes. Als Anastacia voor het eerst Grey's lid in haar mond neemt, laat de schrijfster haar denken: 'Hmm... hij is hard en zacht tegelijkertijd, als staal omhuld met fluweel en verrassend lekker: zilt en glad'. Een gemiddeld hoogtepunt eindigt als volgt: '... explodeer ik rondom hem en versplinter in een miljoen stukjes onder hem'. Vindt u dat al aanstellerig? De liefdesscènes gaan zo: 'Zijn brandende eerlijkheid en verlangen worden weerspiegeld in zijn ogen'. En: 'Hij draait zich naar me toe, zijn ogen zijn zo donker als leisteen'.

De recensies logen er niet om. Niet alleen werd de schrijfvaardigheid van de auteur ter discussie gesteld, het boek zou om die reden ook geen spatje lust opwekken. Recensente Elsbeth Etty kon er niet warm van worden, schreef ze in NRC Handelsblad. "Het bijbelboek Genesis waarin Eva van haar onschuld wordt beroofd door een slang is opwindender dan deze hooguit enigszins pikante damesroman." Filosoof Ger Groot deed het boek in Trouw af als 'seksuele fantasietjes van een hedendaagse Joop ter Heul'.

Maar er zijn genoeg vrouwen te vinden die wel warm worden van het boek. Zij verhalen over hernieuwde passie. In The Independent voorspelde de Britse onderzoekster Ellis Cashmore zelfs een babyboomeffect.

Elise Heesters is de eerste om te erkennen dat ze het boek 'verschrikkelijk slecht geschreven' vindt. "Maar intussen raakte ik, tegen wil en dank, wel opgewonden van de erotische scènes." Normaal gesproken kost het Heesters moeite om tussen de lakens in de stemming te geraken - ze leidt een druk bestaan met kinderen en een eigen zaak. "Maar met het lezen van het boek ging het vanzelf; dan doe je het vaker en dat is leuk."

Bijna had Heesters een uitspatting begaan na het lezen van 'Vijftig tinten grijs'. "Ik zag een bh hangen met gaten op de plaats waar je tepels zitten. Nou nee dus, was mijn eerste gedachte. Maar door dat boek schoot toch even door me heen: 'Of moet ik het gewoon maar eens wél doen?' Uiteindelijk deed ik het niet. Ik weet me geen raad met met zo'n ding. Het lijkt me vooral heel vervelend zitten onder een T-shirt."

De 26-jarige accountmanager Iris de Lange, die lesbisch is, las 'Vijftig tinten grijs' samen met haar vriendin.

Ze speelden scènes uit het boek na. "Ik heb mijn vriendin vastgebonden met een stropdas, die had ik nog in de kast hangen. Met een schuifknoop. Muur- en muurvast. Dat was heel leuk." Er kwam ook vanille-ijs in De Lange's bed. (In het boek noemt Grey alle niet-sadomasochistische liefdesverkeer 'vanilleseks', zo komen ze op het idee van vanille-ijs). "Mijn vriendin moest stilliggen. Ik smeerde haar langzaam in met het ijs. Supererotisch was dat. Het is zo koud op je huid, dat het veel inspanning kost om niet te bewegen, dat is heel opwindend."

Voor Iris de Lange zijn het de ontelbare details die het boek de erotische lading geven. "Er wordt heel precies beschreven wat er door Anastacia heengaat. Haar libido, dat ze haar inner goddess noemt, maakt een vreugdesprongetje als hij haar aankijkt. Zij voelt zich begeerd, en dat voel je zelf mee."

Vrouwen lezen wel vaker massaal hetzelfde boek - en bijna altijd tot afgrijzen van de literaire elite. Denk aan 'Bridget Jones' Diary' van Helen Fielding (1996, meer dan 15 miljoen verkochte exemplaren), en 'Eten, bidden, beminnen' van Elizabeth Gilbert (2006, 11 miljoen exemplaren).

Zoals veel vrouwen door 'Vijftig tinten grijs' de lust hervinden en de bijbehorende cadeaubox met zweepjes en balletjes kopen, maakten veel van Gilberts lezeressen dezelfde spirituele reis als zij. In Napels leidde dat ertoe dat de pizzabakker waarover ze schreef de klandizie niet meer aankon, en op Bali dat haar tandeloze waarzegger Ketut volgeboekt zit.

Waarom doen vrouwen dat eigenlijk, en masse hetzelfde lezen? Dat is gewoon iets menselijks, niet iets specifiek vrouwelijks, meent psychiater Bram Bakker. "Mannen doen dat net zo goed. Bij vrouwen openbaart het zich in het op grote schaal lezen van eenzelfde boek; vrouwen lezen gewoon meer. Mannen hebben hun eigen hypes. Cd's, bijvoorbeeld: mannen dirigeren elkaar richting de juiste muziek."

Het verbaast Bakker niets - "maar dan ook helemaal níets" - dat het boek opschudding teweegbrengt in de Nederlandse slaapkamer. Ook hij kreeg, naar aanleiding van zijn laatste boek 'Over seks gesproken' van verschillende kanten te horen dat het lezers tussen de lakens had doen belanden.

"Blijkbaar maakt het niet uit wat je over seks leest, áls je er maar over leest. Het geeft vrij snel een impuls. Zelfs míjn boek, nota bene complete non-fictie, werkte stimulerend. Dat is ook een beetje tragisch: we maken zo weinig tijd vrij voor seks, dat zelfs een boek met wetenswaardigheidjes ons al warm maakt."

Misschien wel het meest onder de indruk van 'Vijftig tinten grijs' is Natascha van Beukering (27). Ze werkt in de kinderopvang, en is elf jaar samen met haar man. De laatste jaren ging het, onder druk van het 'ivf-circus', in bed steeds moeizamer. "Hoogstens eens per maand een moetje. Om m'n man te plezieren."

Anderhalf jaar geleden bleek dat Van Beukering nooit een kind zal krijgen. Met haar droom verdween ook haar libido. "We probeerden van alles: erotische films, weekendjes weg, een therapeut, maar ik vond het plezier niet terug." Tot ze 'het boek' las. "Ik snapte weer wat lust was. Als hij haar aanraakt, tintelt haar onderbuik. Als hij in haar oor bijt, rilt haar hele lichaam. Ik herinnerde me dat ik dat vroeger ook had. Zo ontdekte ik: hee, het doet wat met me. De eerste dag leidde het meteen tot een goeie vrijpartij."

Sindsdien is het feest. "Ik doe m'n best om mijn man te plezieren. Trek 's avonds weer een sexy outfit aan, in plaats van in m'n huispak op de bank te vallen. Kan me niet herinneren wanneer we het voor het laatst zó hebben gedaan. Hij kan me weer helemaal gek krijgen."

De Assepoesterporno heeft een beperkte houdbaarheidsdatum. De betovering kan, als de fee het zo heeft bedacht, om middernacht weer verbroken zijn. Net als in het sprookje. Bij Elise Heesters is het boek alweer uitgewerkt, zegt ze. "Die toegenomen frequentie is net zo hard weer afgenomen. Toen de scholen weer begonnen, was het over." Haar man, die meeluistert, lacht op de achtergrond. Heesters: "Hij herkent het, denk ik."

De namen van de vrouwen die 'Vijftig tinten grijs' lazen zijn gefingeerd.

Twitterparodie
Een populaire twitterparodie op 'Vijftig tinten grijs' is @50ShedsofGrey. De twitteraar doet zich voor als een sukkelige kerel die de sadomasochistische eisen van zijn vrouw niet begrijpt. Bij vlagen hilarisch. Televisiezender Net 5 geeft november uitgeroepen tot Vijftig tinten grijs-maand, met erotische klassiekers als 'Eyes wide shut' en 'Basic Instinct'.

Plumeau
Er is nu ook een doe-het-zelf-versie van 'Vijftig tinten grijs'. Hoe je je seksleven spannender maakt met wasknijpers en een plumeau: 'Vijftig tinten thuis', Ellie N. Flynn, Standaard Uitgeverij, ISBN 9789002252495

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden