Opwinding in donker Afrika om eclips

KAAPSTAD - Het cliché 'donker Afrika' wordt vanmiddag even waarheid. Voor het eerst in 380 jaar vindt in het zuiden van Afrika een totale zonsverduistering plaats. Maar behalve opwinding, is er ook bezorgdheid. Volgens critici dreigen tienduizenden netvliezen te verbranden, doordat er te weinig voorlichting is gegeven en niet genoeg eclipsbrillen zijn verstrekt. De politie mag dan wel paraat staan voor paniekuitbarstingen tijdens de plotselinge duisternis, maar de agenten kunnen mensen moeilijk dwingen naar de grond te staren.

Dokter Haabatwa Mweene noemt het een schande dat de Zambiase regering zich in de handen wrijft over de 20000 toeristen die speciaal zijn gekomen, maar geen kwacha heeft uitgegeven aan eclips-brillen. ,,De zonsverduistering had moeten worden aangepakt als een potentiele ziekte-epidemie'', aldus de voorzitter van het Zambiase Eclips-comité. Voorlichtingsspotjes op radio en televisie hebben volgens Mweene maar weinig mensen bereikt. Zambianen op het afgelegen platteland hebben geen idee dat het vandaag ineens donker zal worden, laat staan dat ze hun ogen zullen beschermen.

,,De situatie is extra schandalig als je bedenkt dat onze buurlanden zich veel beter hebben ingespannen. Het door oorlog verscheurde Angola heeft zeven miljoen gulden uitgegeven aan voorlichting, en twee miljoen brillen uitgedeeld aan de armste mensen. Madagascar heeft 14 miljoen brillen verstrekt'', aldus Mweene.

Het rijkste land van de regio, Zuid-Afrika, ligt ook onder vuur. Pas de laatste dagen is de voorlichting gestart en zijn brochures en brillen naar scholen gestuurd. De enige die profiteert is fabrikant Five Roses, doordat wetenschappers een dubbele laag verpakkingsfolie van dit theemerk hebben aanbevolen als beste gratis oogbescherming.

De zonsverduistering is in Zuid-Afrika echter maar gedeeltelijk zichtbaar. De totale eclips begint in Angola, en trekt daarna via Zambia, Zimbabwe en Mozambique naar Madagascar, waar een spectaculaire schaduw over de zonsondergang zal vallen.

Vooral in Madagascar vreest de overheid voor paniek onder de vele ongeletterden, die volgens oud bijgeloof menen dat de zon in verband staat met de leiders. ,,De verduistering van de zon door zijn ontmoeting met de maan, weerspiegelt de ziekte van de koning: Zie hoe de zon sterft!'', beweert immers de Tantaran'ny Adriana, de koninklijke geschiedenis van het eiland.

Volgens een rector in de Zambiase hoofdstad Lusaka, gebruiken vooral de kerken de eclips om onwaarheden te verspreiden. ,,Net als toen Armstrong in 1969 naar de maan ging en Zambia leed onder grote droogte, zeiden ze dat het kwam doordat we ons met de maan hadden bemoeid. Nu zeggen ze dat de zonsverduistering Gods beschikkingen verstoort'', aldus Foxoa McNkandu. Zo werd de zwangere Leila Mushanga verteld dat ze vandaag geen messen, scharen of andere scherpe objecten mag gebruiken. ,,Ze zeggen dat mijn kind anders met problemen wordt geboren.''

In Zimbabwe kreeg de eclips een politiek tintje, door de opmerking van de regering dat de oppositie met opzet deze week protesten (tegen de verhoogde benzineprijzen) heeft aangewakkerd. ,,Het is slechts een groep criminelen die van hun partij opdracht hebben gekregen om bezoekers van de zonsverduistering weg te jagen'', zei minister van informatie Jonathan Moyo. Vanwege het politieke geweld mijden eclipstoeristen het land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden