Opwindende waarheid

De 'Verzamelde verhalen' van de Argentijn Julio Cortázar (1914-1994) hebben op mij bijzonder veel indruk gemaakt. Ze verschenen in een fraaie dundrukeditie, die een staalkaart biedt van Cortázars veelzijdigheid - een wervelend defilé van thema's, personages en verhaallijnen.

ILSE LOGIE

Cortázar schiep een heel eigen en compleet universum, met een onbeperkte reikwijdte. Dit is literatuur die uit haar voegen barst en volstroomt met tintelend leven. Tegelijk valt op hoe strak de verhalen gecomponeerd zijn. Cortázar zelf noemde ze 'bolvormig'; de verhouding tussen verhaal en schepper is die van 'de zeepbel die zich heeft losgemaakt van de stenen pijp'.

De sprankelende, oneerbiedige stijl - Cortázars antwoord op overgeleverde en uitgeholde taaluitingen - werd zijn handelsmerk. Met een grote boog loopt hij om gedateerde beschrijvingen heen en opent, via een netwerk van grillige associaties, nieuwe waaiers van betekenissen.

Wat de inhoud van de verhalen betreft: de auteur vond ze uitermate realistisch en was niet zo gelukkig met de aanduiding 'fantastisch'. Het hoort volgens hem nu eenmaal bij het leven dat mensen af en toe, op onvoorspelbare tijdstippen, overvallen worden door een gevoel van opwindende waarheid, dat haaks staat op de in ruitjes opgedeelde routine. Cortázar vergelijkt die overrompelende invasie van het bovennatuurlijke met het ogenblik waarop, door een onverwachte lichtinval, de vlakken van halfedelstenen identificeerbare landschappen laten zien, zoals kastelen, steden of bergen. Wie ze wil waarnemen, moet wel een zekere aanleg voor onbevangenheid bezitten. Cortázar zelf had daar duidelijk geen gebrek aan.

Ook 'Ruiter in de storm', van de Spanjard Antonio Muñoz Molina, heeft mij erg veel leesplezier bezorgd. Het is een schitterend geschreven roman waarin hoofdpersoon Manuel op zoek gaat naar zijn 'verloren tijd' en daartoe de noodzakelijke stadia van gehechtheid aan en verloochening van zijn Andalusische verleden doorloopt.

1. Julio Cortázar: 'Verzamelde verhalen' (vert. Aline Glastra van Loon, Barber van de Pol, J. A. van Praag en Mieke Westra; Meulenhoff ¿ 100).

2. Antonio Muñoz Molina: 'Ruiter in de storm' (vert. Ester van Buuren; De Geus ¿ 60).

3. Manuel Vázquez Montalbán: 'Autobiografie van generaal Franco' (vert. Saskia Otter; Menken, Kasander & Wigman ¿ 59,90).

4. Horacio Quiroga: 'Verhalen van liefde, waanzin en dood', (vert. Maarten Steenmeijer; Coppens & Frenks ¿ 39,50).

5. Eduardo Galeano: 'Dolende woorden' (met houtsneden van José Francisco Borges; vert. Dick Bloemraad; Van Gennep ¿ 49,90).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden