Opinie

Opvoeden tussen wetenschap en intuïtie

Op internet geeft het simpele woord opvoeden al meer dan 800.000 hits. Een overdaad aan informatie. Wordt daar maar eens wijs uit.

Kennis is macht? Maar dan moet je wel over levenservaring en onderscheidingsvermogen beschikken om het kaf van het koren kunnen onderscheiden. Ook moet je weten wat je met het koren moet doen.

De wetenschap zou ons een bodem kunnen geven, waarop we de kennis kunnen ontvangen. We doen hun best. De Universiteit van Amsterdam organiseerde een cyclus Wetenschap en opvoeden. In het debat dat de cyclus afrondt, proberen we als vier wetenschappers en een journalist de stand van zaken op te maken. De wetenschap kan een beetje bijdragen is de conclusie, heeft een paar harde feiten blootgelegd, maar enige bescheidenheid is zeker nodig.

De kwaliteit van onderzoek laat vaak te wensen over, maar dat wordt in de media niet gemeld. Wetenschappelijke kennis komt bovendien vaak te laat. Mensen hebben de neiging om de put te dempen als het kalf verdronken is. De puberteit tussen 14 en 16 jaar bijvoorbeeld is in feite een kwestie van ‘uitzitten’.

Als je tijdens de zwangerschap niet gerookt en gedronken hebt, een aardig gezinsleven hebt zonder scheiding, je niet in een Vogelaarwijk woont, geen vluchteling bent of anderszins allochtoon en je kind op de basisschool een positieve sociale identiteit heeft ontwikkeld, dan komt het wel goed met die puberteit.

Maar ja, als die voorwaarden niet vervuld zijn, als je buiten de gunstige statistieken valt, wat dan? Dan blijken nog heel veel kinderen het goed te doen en redelijk gelukkig te zijn. En als al die voorwaarden wel vervuld worden, dan blijkt het nog niet eens gemakkelijk te zijn om je kind op te voeden. Zelfs áls je je kind goed opvoedt, merk je dat meestal pas veel later, na alle overbodige zorgen tijdens hun jeugd.

Psycholoog René Diekstra bouwt aan een opvoedcanon. Een groot project, zinnig ook. Maar wetenschappelijk zijn we maar tot een klein canonnetje in staat. Erg te waarderen is wel dat hij ook de leerkrachten bevraagt over opvoeden. Hij ziet de noodzaak van de kennis uit de schoolpraktijk. Het is fijn op weg geholpen te worden, maar het gedrag van mensen wordt in belangrijke mate bepaald door intuïtie. Dat heeft de wetenschap nog nauwelijks onderzocht. Het vervelende is dat we daar ook niet op kunnen wachten.

Wat dan? Als ik dat alles verbind kom ik tot de conclusie dat wetenschap helpt en intuïtie de bodem vormt die getoetst moet worden. Al gauw rolt hier uit dat de school een ideaal platform vormt voor de toetsing van kennis over opvoeden door ouders onderling, met leerkrachten. Opvoeding als kernthema structureel op de school waar ouders elkaar ontmoeten en elkaar kunnen steunen en helpen het kaf van het koren te scheiden lijkt me zinnig.

Het heeft wel wat, dat perspectief opvoeding, ouders en school!

Martine Delfos (1947) is biopsycholoog. Voor meer informatie over haar werk zie www.mdelfos.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden