Opvoeden tot gehoorzaamheid?

Opvoeden betekent grootbrengen in groei en ontwikkeling. Opgroeien gaat niet vanzelf. Kinderen worden niet als een tabula rasa – een onbeschreven blad - op de wereld gezet; genen bepalen de reikwijdte van de mogelijkheden en onmogelijkheden van een kind.

De rijping van het centrale zenuwstelsel – hersenen en zenuwbanen - geeft de aard en het tempo van ontwikkeling aan. De omgeving bepaalt de inkleuring via details. Om maar met dat laatste met de deur in huis te vallen op een site over opvoeden, school en ouders: vanaf 7-7-1900 is er leerplicht voor iedereen. Een lange weg van Karel de Grote die al in de negende eeuw het onderwijs propageerde naar een plicht in de twintigste eeuw. Waarlijk een groot man die Karel, want hij wilde dat de wereld hem voorbijstreefde. Hij kon zelf zijn naam niet schrijven maar gunde het iedereen dat te leren.

De school is niet meer weg te denken uit onze maatschappij, toch? Of is zij de aanloop aan het nemen om te verdwijnen? Een toekomstbeeld waarin robots de kinderen voeden en verschonen en zo de groei lijken te garanderen en een virtuele omgeving die de ontwikkeling garandeert lijkt niet zo ver weg. Daarom een goed moment om stil te staan bij de betekenis van de school die nog als fysieke verzamelruimte voor kinderen en als kennisinstituut zijn bestaansrecht heeft. Zijn er argumenten aan te voeren waardoor we tevreden kunnen zijn met de school als fysieke verzamelplaats voor kinderen? Mijn antwoord is voorlopig: ja. Ik doe pas afstand van dat ‘ja’, als de nieuwe vorm de baby niet met het badwater weggooit.

De school uniek? Het is dé plaats waar kinderen andere kinderen vinden, zien, voelen en ruiken. Het is ook dé plaats waar ze leren rekening te houden met een flink aantal andere kinderen tegelijk. Waar ze leren gehoorzaam te zijn, aan volwassenen en aan kinderen; aan regels en aan ongeschreven wetten. Gehoorzaamheid binnen mondigheid, een belangrijk gegeven om een maatschappij levend en leefbaar te houden.

Voor mij zijn dit twee fundamentele dingen: met gebruik van al je zintuigen met leeftijdgenoten om leren gaan en gehoorzaamheid te leren zijn binnen mondigheid. Als je dan ook nog voor je tiende hebt leren rekenen, lezen en schrijven, dan is de basistaak volbracht. Al het andere is extra. Ook niet te versmaden trouwens.

Er is dus geen twijfel wat mij betreft: de school heeft een opvoedende taak. Zelfs een unieke en maatschappelijk relevante taak. En niet alleen dat, maar via de omgang met leeftijdgenoten vormt het ook een belangrijke bijdrage in het ontwikkelen van relaties, dat grote goed waar we als mensen naar snakken. De vraag bij school is eerder wat is de omvang van de opvoedende taak? Hoe ver mag een school de opvoeding van ouders beïnvloeden en in hoeverre beïnvloedt de thuisopvoeding de school? Dat zal in deze column afgetast worden.

Martine Delfos is biopsycholoog

www.mdelfos.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden