Opvang: in overleg of van hogerhand?

Het Coa voert de druk op gemeenten op om noodopvang beschikbaar te stellen. De binnenstromende vluchtelingen moet immers ergens slapen. Gemeenten kunnen meewerken of niet, die slaapplekken komen er uiteindelijk wel. Drie scenario's.

De gemeente beslist - scenario Weert

De gemeente krijgt een telefoontje van het Coa met de vraag of er snel plek is voor de opvang van asielzoekers. Het gemeentebestuur zegt 'ja' en een paar uur later staan de eerste asielzoekers al op de stoep. Dit is het gunstigste scenario. Gemeente blij, Coa blij, asielzoekers blij.

In de gemeente Weert liep het zo. Het Coa nam op zaterdag contact op met de burgemeester van de Limburgse gemeente. De gemeenteraad ging op dinsdag akkoord met het ter beschikking stellen van een leegstaande kazerne aan de rand van de stad. Nog geen twee uur later stond de eerste bus met asielzoekers, afkomstig uit de IJsselhallen in Zwolle, al voor de deur. Die was, nog voor een akkoord was bereikt, vertrokken uit Overijssel. "Het ging allemaal heel snel", laat de gemeente weten. "Maar wel in goed overleg."

De staatssecretaris beslist - scenario Oirschot

Soms wordt van hogerhand ingegrepen. Als de locatie niet geschikt is voor 'maatschappelijke opvang' en de gemeente (nog) geen opvang beschikbaar wil stellen, dan kan de staatssecretaris een gemeente met een 'aanwijzing' daartoe verplichten. In dit scenario verliest de gemeente alle regie.

Dat is wat er gebeurde in Oirschot. De burgemeester van het Brabantse plaatsje moest via de media vernemen dat er tijdelijk vijfhonderd asielzoekers werden gehuisvest op de Generaal-majoor de Ruyter van Steveninckkazerne. Staatssecretaris Dijkhoff regelde dat met defensie-minister Hennis. De burgemeester was naar eigen zeggen druk bezig met 'kijken wat we kunnen doen', maar werd voor een voldongen feit gesteld. "Deze werkwijze verdient geen schoonheidsprijs. De gemeente wordt uiteindelijk wel verantwoordelijk gehouden voor de vluchtelingen", zei hij.

Het Coa beslist - scenario Arnhem

Is de nood aan de man, dan kan het Coa een opvang aanwijzen zonder instemming van de gemeente. Zolang de locatie in het bestemmingsplan maar is aangewezen als geschikt voor 'maatschappelijke opvang'. In dat geval hoeft het Coa alleen maar een contract te sluiten met de verhuurder om ergens asielzoekers te huisvesten. Ruimte om te weigeren, heeft de gemeente in dit scenario niet.

Zo was het met de Koepelgevangenis in Arnhem, die sinds augustus leegstaat en eigendom is van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Maandagavond werd wethouder Henk Kok gebeld door het Coa met de boodschap 'morgen arriveren de eerste vluchtelingen'. De wethouder, en met hem de rest van de gemeente, voelde zich 'overvallen'. Hij had geen tijd de inwoners van zijn stad op de hoogte te stellen en had zelf andere locaties op het oog, die zou hij een dag later met het Coa bespreken. Maar het Coa zat zo omhoog dat het zelf de knoop maar doorhakte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden