Opvallende rol PvdA bij nieuwe gaswet

Met uitzondering van GroenLinks en de SP is de Tweede Kamer gisteren akkoord gegaan met de Gaswet. Hierdoor wordt de versnelde liberalisering van de gasmarkt mogelijk, zoals minister Jorritsma (economische zaken) dat graag wilde. In 2004 is de markt volledig open, terwijl eerder 2007 de streefdatum was. Vooral de PvdA viel op. In eerste instantie voelden de sociaal-democraten weinig voor de versnelde liberalisering, maar uiteindelijk stemde de fractie voor.

Tijdens de behandeling van de wet werden meer dan negentig amendementen ingediend. En hoewel vele daarvan de wet niet haalden, laat het zien hoeveel discussie het afstoten van een overheidsbedrijf teweegbrengt.

Jorritsma wil dat ook de kleine consument snel profiteert van een vrije gasmarkt. Keuzemogelijkheden zouden de gebruiker in staat stellen eenvoudig van gasleverancier te switchen als hij geen goed product krijgt. VVD en D66 konden zich van meet af aan vinden in het plan. De derde coalitiepartner niet.

Aanvankelijk had de PvdA hoog ingezet. Woordvoerster Witteveen verklaarde dat haar partij niet zat te wachten op versnelde liberalisering. Als bij een tussentijdse evaluatie in 2003 zou blijken dat de gasmarkt klaar zou zijn voor versnelde liberalisering zou dat altijd nog kunnen. Bovendien wilden de sociaal-democraten een verkoopverbod voor de regionale gasnetwerken.

Omdat ook de oppositiepartijen sceptisch waren, was er lange tijd een kamermeerderheid tegen de plannen van Jorritsma.

Daaraan kwam een einde toen het CDA 'om' ging. Woordvoerder Van den Akker wilde harde voorwaarden voor bescherming van de kleine verbruiker en de glastuinders. Ook wilde het CDA dat het landelijke gasnet in overheidshanden zou blijven. Toen Jorritsma tot tegemoetkomingen bereid bleek, sloten de christen-democraten zich bij D66 en VVD aan.

Doordat het CDA zich voor de nieuwe Gaswet verklaarde, kon de PvdA geen druk meer uitoefenen. De meerderheid was verdwenen. En dus gingen ook de sociaal-democraten om. De PvdA stemde in met de liberalisering in 2004, onder de voorwaarde dat de tussentijdse evaluatie als een go, no go-moment zou gelden. Is in 2003 de gasmarkt niet op orde, dan heeft de Kamer het recht om de liberalisering tot nader order uit stellen.

Bovendien liet de PvdA het verkoopverbod voor het regionale gasnet varen. Bij nader inzien onderkende de partij dat van zo'n verbod gedonder zou komen omdat verschillende lokale overheden al in een vergevorderd stadium van onderhandelen zijn. Bovendien kreeg de PvdA de Kamer niet mee. Wel kreeg zij gedaan dat de minister toestemming moet geven voordat een gasbedrijf verkocht kan worden.

De PvdA bestrijdt dat zij hiermee een opvallende ommezwaai heeft gemaakt. Kamerlid Crone beklemtoont dat zijn partij nooit tegen de liberalisering was. Hij vindt zelfs dat de PvdA het debat naar zich toegetrokken heeft. ,,De markt wordt niet zomaar geliberaliseerd. Als de Kamer denkt dat het niet kan, dan doen we het niet. Van plompverloren liberaliseren is geen sprake meer.''

M. Vos (GroenLinks) is minder enthousiast over het optreden van de sociaal-democraten. ,,De PvdA is gewoon door de bocht gegaan. De versnelde liberalisering gaat door. En dat je bij dat go, no go-moment nog iets kan ondernemen, is wishful thinking. Zowel CDA als PvdA hebben zich wel heel makkelijk gewonnen gegeven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden