Opvallend warme ontvangst in Servië

Belgrado biedt aan vluchtelingen op te nemen

Een dag opgesloten in een stadion op het Griekse eiland Kos. Met traangas van de grens gehouden door de Macedonische politie in augustus, en eerder deze week door de Hongaarse. Er zijn vele voorbeelden van de kille ontvangst die de vluchtelingen soms krijgen op hun reis door Europa, op weg naar het Westen. Zo niet in één belangrijk doorgangsland: Servië.

"We hebben het hier over wanhopige mensen, niet over criminelen of terroristen", zei premier Aleksandar Vucic. Dat is een wereld van verschil met zijn collega Viktor Orbán van noorderbuur Hongarije, die de vluchtelingen ervan beschuldigt Hongaarse banen in te pikken en vooral om economische motieven te komen.

Vucic bracht eerder een bezoek aan een kamp in een park in de hoofdstad Belgrado en sprak daar zichtbaar ontspannen met de vluchtelingen. "Wij zullen alles voor jullie doen, zodat jullie veilig zijn als in je eigen huis. Jullie zijn altijd welkom in ons land", beloofde hij ze voor de lopende camera's.

Maar het is niet alleen Vucic die zich op zijn allervriendelijkst toont. Foto's van een politieagent die een Syrisch jongetje knuffelt werden een hit op sociale media. En Servische media staan bol van de verhalen over de hulp die gewone mensen geven, en verhalen van vluchtelingen die zeggen dat ze nergens zo gastvrij zijn ontvangen.

Hoe komt het dat juist Servië de vluchtelingen zo goed gezind is? Premier Vucic gaf zelf een deel van het antwoord tijdens zijn rondgang door het park. "Wij weten hoe onze eigen mensen twintig jaar geleden hebben", zei hij, doelend op de oorlogen in het voormalig Joegoslavië. Servië herbergt formeel nog steeds het grootst aantal vluchtelingen in Europa - vooral Serviërs uit andere Joegoslavische republieken en Kosovo.

Maar critici vermoeden minder nobele motieven. Het land wil graag toetreden tot de EU en zou zo proberen een wit voetje te halen.

"Wij behandelen ze beter dan sommige EU-landen. Wij hebben geen traangas gebruikt. Wij zijn Europeser dan sommige Europeanen", zei Vucic inderdaad. Hij kan dat makkelijk zeggen omdat hij weet dat de vluchtelingen toch niet in Servië willen blijven, zeggen zijn critici.

Maar Vucic biedt ook aan vluchtelingen op nemen volgens de nog vast te stellen EU-verdeelsleutel, alsof het land al lid is.

Ook de regering van buurland Kroatië reageerde aanvankelijk hartelijk, toen daar de eerste vluchtelingen arriveerden nadat Hongarije op slot ging. "Prikkeldraad is in de 21ste eeuw in Europa geen antwoord, maar een bedreiging", zei premier Zoran Milanovic. "Wij zijn klaar om die mensen te ontvangen."

Maar gisteren zei minister van binnenlandse zaken Ranko Ostojic, op bezoek aan de grens, dat zijn land de toestroom nu al niet meer aankan. In 24 uur waren er volgens hem 6500 vluchtelingen het land binnengekomen. De oproerpolitie moest voorkomen dat ze niet op het spoor zouden gaan lopen, of zouden doorreizen naar Noord-Europa zonder zich te melden in een van de aanmeldcentra in Zagreb. Gisteravond brak er toch een groep vluchtelingen door een politiecordon. Kroatië gaat de grenscontrole nu verscherpen.

Kroatië

Kroatië wil paal en perk stellen aan het aantal vluchtelingen dat vanuit Servië het land binnenkomt. De minister van binnenlandse zaken zegt dat Kroatië de grens met Servië sluit als er opnieuw 8000 asielzoekers in één dag de grens passeren. Veel vluchtelingen die eerst via Hongarije naar Oostenrijk en Duitsland wilden reizen, nemen nu de route via Kroatië en Slovenië, omdat Hongarije de grens sloot.

Grenscontrole

De marechaussee is gisteren begonnen met een mobiele controle bij de Duits-Nederlandse grensovergang bij Babberich. De dienst heeft laten weten deze controles uit te breiden in de jacht op mensensmokkelaars. De marechaussee gaat de komende tijd samen met de landmacht in Nederland steekproefsgewijs controleren op wegen, vliegvelden, in internationale treinen en op het water. Er werden op de eerste dag van de controles geen vluchtelingen aangetroffen.

Aanmeldcentra

Er komen drie nieuwe aanmeldlocaties voor vluchtelingen: naast Ter Apel kunnen ze ook terecht in Amsterdam, Rotterdam en in Budel. De politie zal daar ondersteunen bij de registratie. Het gaat niet om de beoordeling of de vluchtelingen mogen blijven, want die blijft aan de IND.

In het kort:

Multinationals

Grote internationale bedrijven gaan zich inzetten voor vluchtelingen. Google heeft toegezegd de eerste 5 miljoen euro die gebruikers doneren, te verdubbelen. Tripadvisor, de website met tips van en voor reizigers, stort 200.000 euro op de rekening van hulporganisaties en verdubbelt iedere donatie, tot 4100 euro, die binnenkomt via de site. De investeringsbank Goldman Sachs heeft 2,5 miljoen euro aan de Verenigde Naties overgemaakt. De Duitse autofabrikant Audi stelt 1 miljoen euro beschikbaar.

Psychische hulp

Het Gezondheidscentrum Asielzoekers heeft vanwege de grote toestroom van asielzoekers extra mensen moeten inzetten.

"We hebben de hulpverlening wel moeten opschalen. We zijn daar heel flexibel in. Er zijn op dit moment geen signalen dat we het niet aankunnen", liet een woordvoerder gisteren weten. Veel asielzoekers hebben vermoedelijk psychische hulp nodig, omdat de vlucht uit hun eigen land een traumatische ervaring is geweest. Aantallen van mensen die hulp vragen, heeft het gezondheidscentrum niet. Het centrum coördineert sinds 2009 de gezondheidszorg voor asielzoekers. De afgelopen jaren is daarmee behoorlijk wat ervaring opgebouwd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden