Optreden Balkenende rond vlaktaks merkwaardig

Het was een interessant rapport over de volkshuisvesting dat het Wetenschappelijk Instituut van het CDA aan het begin van de week publiceerde. Maar binnen 24 uur was de politiek meest brisante conclusie alweer geneutraliseerd. Zo gaat dat in de politiek als taboes aangesneden worden.

Het rapport is op sommige punten niet al te overtuigend. In tegenstelling tot wat vele experts al enige tijd benadrukken, concludeert het Wetenschappelijk Instituut dat de ruimhartige aftrek van hypotheekrente -die in Nederland gewoon is- geen ongewenste effecten heeft op de werking van de woningmarkt.

Een wat vreemde conclusie. Zouden jongere generaties, die worden geconfronteerd met torenhoge lasten voor starters op de (eigen) woningmarkt, zo ook denken? De stelling, dat de hoge prijzen voor huizen niet op zijn minst deels worden veroorzaak door de aftrekmogelijkheid van de rente over de hypotheek, lijkt toch bijzonder moeilijk te ontkennen. Natuurlijk, de chronische schaarste aan goede woningen is ook een belangrijke oorzaak, maar om daar de oorzaak volledig te zoeken, zoals het CDA doet, heeft veel weg van om het probleem heen willen kijken.

Het CDA overtuigt op dit punt niet. Te meer, daar het Wetenschappelijk Instituut wel degelijk voorstelt in te grijpen in de aftrekmogelijkheden van hypotheekrente, zij het via een omweg. In het rapport wordt de aloude wens van het CDA herhaald om de inkomstenbelasting om te vormen tot een vlaktaks.

Premier en CDA-leider Jan Peter Balkenende gebruikte dinsdag in de Kamer wel een doorzichtige truc om maar aan te geven dat er wat het CDA betreft niets verandert. De aftrek blijft bestaan en wellicht is het goed om eens naar een ander belastingstelsel te kijken, zo stelde hij, daags nadat hij het rapport in ontvangst genomen had met de opmerking de vlaktaks een interessante optie te vinden.

Of het CDA nu de vlaktaks wil omdat men de hypotheekrenteaftrek vanwege electorale redenen niet rechtstreeks wil aanpakken, of om hele andere redenen, is niet zo belangrijk. Het effect van de invoering van een vlaktaks is dat vooral hogere inkomens veel minder zullen profiteren van die aftrek. Als er maar één belastingtarief is, zullen degenen die nu tegen het hoogste tarief aftrekken, daar de netto-effecten van merken, zo eenvoudig is het.

Waarom Balkenende deze relatie zo nodig moest verdoezelen, is eigenlijk onbegrijpelijk. Zijn verwijzing naar het regeerakkoord was zelfs misplaatst. Daarin staat weliswaar dat deze coalitie de huidige hypotheekrenteaftrek ongemoeid laat, maar er staat niet dat deze coalitie niet mag nadenken over een wellicht wenselijke hervorming van de inkomstenbelasting.

PvdA-leider Wouter Bos, om heel andere redenen ook al een voorstander van de vlaktaks, verklaarde naar aanleiding van het CDA-rapport niet voor niets wel te voelen voor een nadere studie. Net als D66-leider Alexander Pechtold, acht hij het nog niet zo’n slecht idee te studeren op belastinghervorming met het oog op een volgende kabinetsformatie. Maar niet Balkenende. Terwijl de vlaktaks maandag nog een interessante optie was, was het dinsdag niet meer dan een mooie idee, rijp voor een leuke discussie binnen de eigen CDA-gelederen.

Dat de hypotheekrenteaftrek in de politieke discussie een taboe is, is tot daar aan toe. Maar dinsdag trachtte de premier elke serieuzere poging tot het nadenken over een nieuw belastingstelsel in deze kabinetsperiode tot strijdig met het regeerakkoord te verklaren. Dat gaat wel heel erg ver.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden