Optimisten zijn na tien jaar weer in de meerderheid in Nederland

Beeld COLOURBOX

Al zeker tien jaar waren de optimisten in de minderheid in Nederland. Maar nu niet meer. Die omslag stelt onderzoekers nog voor een raadsel.

Opeens beginnen Nederlanders erin te geloven: het gaat de goede kant op met het land. Eind vorig jaar was nog slechts een derde van de bevolking die mening toegedaan, inmiddels is dat aandeel gegroeid tot de helft. Het percentage pessimisten nam tegelijkertijd af van 57 naar 38. Een ware ‘optimismesprong’, zegt het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Elk kwartaal peilt het Sociaal en Cultureel Planbureau de stemming in Nederland en dat doet het al vele jaren. Maar nooit eerder zagen de onderzoekers zo’n grote en plotselinge groei van het aantal optimisten als in de afgelopen maanden. SCP-onderzoeker Paul Dekker krabt zich erover achter de oren. “Heel eerlijk gezegd: we zijn er zelf ook nog niet uit hoe die sprong te verklaren is.”

Het gemiddelde humeur van de Nederlanders schommelt weliswaar voortdurend. Maar op de vraag of het ‘met Nederland eerder de goede dan de verkeerde kant op gaat’, antwoordt een bijzonder royale meerderheid al tien jaar lang steevast: de verkeerde. Nog maar een jaar geleden was nauwelijks meer dan een kwart optimistisch gestemd over de toekomst. De diepste somberheid over de economie had Nederland toen al een aantal jaren achter de rug en ook het vertrouwen in de politiek vertoonde al een tijdje een voorzichtig opwaartse trend. Maar toch bleven al die tijd de pessimisten de overhand houden.

Tot afgelopen kwartaal. Alleen onder laagopgeleiden en mensen met een laag inkomen zijn nog meer pessimisten dan optimisten te vinden. Mannen zijn gemiddeld genomen iets positiever dan vrouwen, en jongeren en ouderen zien de toekomst van het land met wat meer vertrouwen dan de groep ertussenin. Maar in al deze bevolkingsgroepen, geen enkele uitgezonderd. is het optimisme met een flinke sprong omhoog gegaan. 

Tekst loopt verder onder de afbeelding

Beeld Brechtje Rood

‘Ophouden met zeuren’

Degenen die nu nog somber zijn, verwijzen vaak naar zaken als normen en waarden en wederzijds respect (‘steeds minder’). Ook maken zij zich zorgen over buitenlanders en vluchtelingen (‘te veel’). Optimisten noemen vaak de economie als argument voor hun positieve blik: de crisis is voorbij, de werkloosheid daalt, de voorspoed neemt toe.

Maar vanwaar die ‘optimismesprong’? Vaak hebben sterke schommelingen in de stemming van Nederlanders te maken met gebeurtenissen in het nieuws, weet Dekker uit ervaring, maar zoiets deed zich de afgelopen maanden niet voor. Behalve misschien de publiciteit rond een rapport van het SCP zelf, half december, met de boodschap dat Nederland de afgelopen 25 jaar niet cynischer of rechtser is geworden. “Dat gaf een veel positiever beeld van Nederland dan veel mensen verwachtten”, zegt hij. “Maar hoe groot de invloed daarvan is? Daarover valt slechts te speculeren.”

Dekker spreekt voorzichtig van een ‘brede omslag’ in de publieke opinie die misschien al langer in aantocht was en nu zichtbaar wordt. ‘Laten we ophouden met zeuren’, zo omschrijft hij de stemming die nu post gevat heeft. “Je ziet het ook in de politiek, bij zulke uiteenlopende partijen als de VVD en GroenLinks. Die brengen niet langer de boodschap ‘oh, wat erg’, maar leggen meer nadruk op ‘het kan beter’.”

Beklijft het?

Is dat toegenomen optimisme een bevlieging of zal het beklijven? Dekker durft het nog niet te zeggen. Komende maand gaan de SCP-onderzoekers opnieuw op pad om de stemming in het land te peilen. “We zijn zelf ook erg benieuwd naar onze bevindingen van komend kwartaal. Dus ja, die vraag is een mooie cliffhanger.”

Lees ook:

Hoe komt het dat ineens de helft van de Nederlanders de toekomst van het land zonnig inziet – tegen slechts een derde eind vorig jaar? Verschillende dingen komen samen, vermoeden wetenschappers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden