Opstelten moet bonnetje vrezen

Beeld anp

Morgen debatteert de Tweede Kamer voor de tweede maal met minister Ivo Opstelten (veiligheid en justitie) over de deal die zijn staatssecretaris Fred Teeven vijftien jaar geleden als officier van justitie sloot met drugscrimineel Cees H. 

Heeft de minister de Kamer een jaar geleden fout voorgelicht over de omvang van de deal? Zeker wel, volgens het tv-programma 'Nieuwsuur' dat inzage heeft gehad in het bankafschrift dat bewijst dat aan Cees H. 4,7 miljoen gulden is overgemaakt en niet 1,25 miljoen, zoals Opstelten beweerde. Komt Opstelten er mee weg of moet hij hangen? Twee secenario's.

Scenario 1: Het bankafschrift komt niet boven water. Geen enkele reden om op te stappen.

Misschien voelt Opstelten dat dit niet gaat gebeuren. Met veel bravoure riep hij vorige week al: laat zien die stukken, waar zijn ze? In dit eerste scenario zal de oppositie de minister bestoken met vragen tot hij een ons weegt. Maar zijn positie loopt geen enkel gevaar. Er is dan immers vergeleken met een jaar geleden helemaal niets veranderd, zoals VVD-fractieleider Halbe Zijlstra vorige week al zei.

De oppositie kan de minister in dit geval wel plagen met een motie van wantrouwen, maar er is geen enkel nieuw feit waardoor de PvdA zich zou moeten afvragen of ze die motie aan een meerderheid moet helpen. En geen enkele reden voor premier Rutte om Opstelten te vragen op te stappen.

In een interview met het Algemeen Dagblad dit weekeinde zei de premier dat hij een dergelijk moeilijk karwei eventueel niet uit de weg zal gaan. Maar, voegde hij daar aan toe: "Dan moet het wel nodig zijn." Rutte heeft vertrouwen in zijn minister van veiligheid en justitie. "Ivo behoort tot de beste mensen die we hebben. Hij zit er bovenop. Full focus. Dag en nacht."

Er boven op? Full focus? Die indruk wekt de minister bepaald niet. Er wordt het laatste jaar veel gepraat over de minister in negatieve zin. Hij toont tijdens debatten voortdurend een gebrek aan kennis, formuleert stuntelig, is in zijn uitstraling eigenlijk meer een burgemeester (die hij jarenlang was) dan een minister. En hij zou met zijn 71 jaar te oud zijn. Rutte wil er niet van weten. Hij blijft loyaal aan Opstelten, zijn vertrouweling die hem begeleidde tijdens zijn 'tocht door de woestijn' naar zijn verkiezingsoverwinning in 2010. Zoiets vergeet Rutte niet.

Scenario 2: Het bankafschrift komt alsnog boven water. Dan wordt het zwaar weer voor de minister.

De gezamenlijke oppositie zal de minister het vuur na aan de schenen leggen. Heeft de minister vorig jaar zelf niet gezegd dat de Kamer hem moet vertrouwen? "Dan moet hij dat ook waarmaken", reageerde vorige week het D66-Kamerlid Magda Berndsen. Maar als het ultieme bewijs, dat hij de Kamer vorig jaar fout heeft voorgelicht, alsnog op tafel komt dan heeft de minister het vertrouwen beschaamd en zal hij een motie van wantrouwen aan zijn broek krijgen.

Die motie kan alleen een meerderheid krijgen, als de regeringspartij PvdA er ook voor stemt. Immers, één ding staat als een paal boven water: de VVD-fractie blijft achter de eigen minister staan.

De inhoudelijke argumenten daarvoor zijn de afgelopen tijd van liberale zijde al gegeven. Opstelten heeft na het debat van een jaar geleden waarin hij sprak van 1,25 miljoen gulden, de Kamer al lang laten weten dat hij het exacte bedrag niet weet. Hij ging destijds bij zijn rekensom uit van het oorspronkelijke bedrag, maar het kan best zijn dat het door de stapeling van rente op rente is uitgegroeid tot 4,7 miljoen gulden. Ondanks een intensieve zoektocht, zijn er noch op het ministerie noch bij het Openbaar Ministerie documenten boven tafel gekomen die een en ander kunnen staven. Zegt Opstelten. Ook zijn staatssecretaris Fred Teeven - een man met een olifantengeheugen - kan zich geen concrete bedragen herinneren. Dat is verklaarbaar, omdat hij bij de financiële afwikkeling verder niet betrokken was, zo gaat de redenering.

Mochten de documenten waarover Nieuwsuur spreekt, alsnog boven water komen dan nog heeft de minister strikt genomen de Kamer niet verkeerd ingelicht. Opstelten heeft immers nooit gezegd dat de documenten niet bestaan, maar dat ze niet zijn gevonden.

Een debat kan natuurlijk onverwacht totaal uit de hand lopen, maar als de VVD niet bereid is Opstelten op te offeren, dan is het onwaarschijnlijk dat de PvdA een motie van wantrouwen aan een meerderheid zal helpen. Dat zou immers een kabinetscrisis betekenen. Daar zit de PvdA niet op te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden