Opstand tegen ov-poortjes dreigt

Op station Woerden zijn de ov-poortjes al afgesloten voor niet-reizigers. Eind 2014 geldt dat voor alle stations. Passanten kunnen met een gratis passagekaartje door het station. Beeld Werry Crone
Op station Woerden zijn de ov-poortjes al afgesloten voor niet-reizigers. Eind 2014 geldt dat voor alle stations. Passanten kunnen met een gratis passagekaartje door het station.Beeld Werry Crone

In elf gemeentes dreigt een opstand tegen het afsluiten van de stations door de Nederlandse Spoorwegen (NS) met ov-poortjes. De gemeentes zijn faliekant tegen de oplossing die NS bieden: speciale passagekaartjes om van de ene naar de andere kant van het station te komen. Allemaal kijken ze naar Leiden, waar de wethouder naar de minister is gestapt om de NS tegen te houden.

De NS-stations maken in deze steden onderdeel uit van drukke looproutes tussen woonwijken. De spoorwegen willen eind 2014 de papieren kaartjes helemaal afschaffen en stations afsluiten voor niet-reizigers. Na twee jaar overleg is nog geen oplossing gevonden.

Het 'passagekaartje' werkt als volgt: met een ov-chipkaart kan iedereen die niet met de trein wil maar wel door het station moet, uit een automaat een gratis kaartje trekken om de poortjes te openen.

Vergunning
Al jaren geleden begonnen de NS met het bouwen van de poortjes, die nu nog veelal niet in werking zijn. In Woerden zijn als eerste, als proef, alle poortjes afgesloten. Met name in Leiden is het gemeentebestuur zeer ontstemd dat de NS de poortjes zonder pardon alvast hebben geplaatst. Tot nog toe ving de wethouder bot omdat het station eigendom is van de NS. Leiden probeert nu alsnog via het ministerie van infrastructuur de poortjes onwettig te verklaren. Het station is onderdeel van een looproute van centrum naar universiteit en het medisch centrum. Daarom hadden de NS een vergunning moeten aanvragen, is het idee.

Ook in Oss is men verbijsterd dat de NS de plannen wil doorzetten. Een woordvoerder: "Mensen gaan dagelijks door het station met de fiets of de bromfiets in de hand. Kinderen moeten erdoorheen als ze naar school gaan; werknemers die in de stad een broodje gaan eten."

'Hinderlijk voor doorstroom'
Voor reizigersvereniging Rover is het passagekaartje een argument om de tourniquets maar overal weg te halen. Slechts op 82 grotere treinstations komen de poortjes, op de overige veelal kleine stations blijft de toegang wel vrij. Zwartrijden wordt dus al niet te moeilijk, denkt Vonk. "Die poortjes zijn alleen maar hinderlijk voor de doorstroom. Een zwartrijder trekt een passagekaartje en stapt alsnog de trein in. Veel liever zien wij dat er meer conducteurs op de trein komen. Want er wordt veel te weinig gecontroleerd."

De perrons afzetten, bijvoorbeeld onder aan de trap of roltrap, is meestal geen optie omdat er dan opstoppingen ontstaan. In Amsterdam komt een extra tunnel door het station alleen voor passanten van het centrum naar noord. Schiphol is met succes voor de plannen gaan liggen omdat het eigenaar is van het stationsgebied. Op de rest van de stations hebben de NS het voor het zeggen.

Een woordvoerder van de NS laat weten dat iedereen met een NS-chipkaart, sowieso gratis aan de ene kant van het station in en aan de andere kant uit kan checken. Iedereen met een andere ov-chipkaart moet dus een passagekaartje trekken. Dat blijft maar een beperkte tijd geldig en op één station. Al 13,5 miljoen mensen hebben een ov-chipkaart, zegt de woordvoerder, dus het is een kwestie van wennen.

null Beeld Trouw: Michel van Elk
Beeld Trouw: Michel van Elk

Gouda: Passagekaartje is geen oplossing
In Gouda is het station al sinds mensenheugenis de belangrijkste voetgangersroute van het centrum, naar bijvoorbeeld het Groene Hart Ziekenhuis aan de andere kant van het spoor. Ook is het de looproute voor naar Goudse begrippen grote wijken en staan er scholen. "Een passagekaartje is geen alternatief. Dan moet je iedere keer een kaartje uit de muur trekken. Het kost tijd, en al die honderden kaartjes elke dag, wat een milieuvervuiling", zegt Laura Werger, fractievoorzitter van de VVD. "Het is een hartstikke onlogische manier van doen. De andere onderdoorgang is een omweg en vooral bedoeld voor autoverkeer. Mensen moeten zich door de stad kunnen bewegen. De NS creëren een onzinsituatie."

De Goudse VVD heeft in haar verkiezingsprogramma beloofd niet op te geven voor de poortjes weg zijn. Werger: "Ze kennen de bezwaren, maar hebben de poortjes, hup, alvast geplaatst De NS zijn horende doof als je het mij vraagt."

Sittard, Goes, Zwolle: Poortjes? No way!
In Sittard hebben de NS voorgesteld om iedereen in de sociaal zwakke wijk achter het station een passagekaart op naam te geven. De woordvoerder: "Hoe dat moet als die gezinnen met bezoek het centrum in willen, weet ik ook niet." Sittard ziet er geen brood in.

Goes vindt het afsluiten van de tunnel voor voetgangers onacceptabel, zeker omdat de gemeente destijds fors bijdroeg aan de kosten van de bouw ervan, zo staat in een brief die het gemeentebestuur onlangs aan de NS stuurde. "Wij hechten zeer aan een goede relatie tussen de stadsdelen noord en zuid van de spoorlijn, vooral voor het langzame verkeer", aldus de burgemeester. Ook in Zwolle zegt wethouder Gerrit Piek 'no way'. De stad heeft net veel geld besteed aan het mooi maken van het stationsgebied en wil dat iedereen daar zorgeloos kan komen.

Amersfoort: NS doen alles om hun zin te krijgen
Wethouder Hans Buitelaar van de gemeente Amersfoort. "Wij zijn al enige tijd in gesprek met de NS, maar de standpunten liggen uiteen. Het noorden van Amersfoort is een sociaal niet erg sterke wijk. Daar wonen nogal wat mensen die ik niet in de weer zie met een ov-chipkaart. Mijn belang als wethouder is dat iedereen zonder gedoe van A naar B kan." Buitelaar kan zich vanuit de NS wel iets voorstelen bij een gratis passagekaartje. "Als dat maar een kwartier geldig is, schrikt het zwart-reizigers af. Maar dan zie ik weer een groot probleem voor het restaurant in ons station. Dat wordt ook druk bezocht door niet-reizigers. Je moet dan weer een kaartje hebben dat langer geldig is." VVD-raadslid Henk-Jan Barske: "Amersfoort is ontzettend druk. Ik voorzie opstoppingen met al die verschillende stromen mensen die zich door die poortjes moeten persen. Het allerergst vind ik de machtspositie van de NS. Ze gaan door het gaatje om te proberen hun zin te krijgen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden