Opstand Syrië maakt van filmmakers activisten

Kunstenaars zijn niet bang voor de regering van Assad 'Ze denken dat we niet gevaarlijk zijn'

Tussen al het geweld en geschreeuw bij de demonstraties in de Arabische wereld zijn er ook mensen die op een andere manier proberen een bijdrage te leveren aan de 'lente' aldaar: via kunst.

"Ik denk dat we in Syrië eindelijk tot leven zijn gekomen. Hiervoor waren we lange tijd verdoofd", zegt Diana El Jeiroedi, Syrische filmmaakster en producer, die zich zeer betrokken voelt bij wat er in haar land gebeurt. "Ik wil een betere toekomst voor mijn kinderen," zegt ze lachend. "Zelfs al heb ik geen kinderen."

El Jeiroedi was in Brussel om te spreken op een avond over kunst en de revolutie. "Het voelt vreemd om Syrië uit te zijn. Met alles wat er gaande is, heb je het idee dat je daar moet blijven, ook al kun je weinig betekenen."

Ze noemt de opstand het beste wat haar in haar leven is overkomen. Hoewel er ook negatieve effecten zijn: "Hiervoor bestond er een hoge mate van controle op het publieke leven. Nu dat weg begint te vallen, komt alles naar boven. Van radicalisme tot anarchisme."

El Jeiroedi is een bescheiden vrouw, die het liever niet over haar eigen documentaires heeft. In 2007 maakte ze 'Dolls - A Woman from Damascus', waarin ze de droom van de Arabische meisjes laat zien: de Arabische barbiepop Fulla, naast het daadwerkelijke leven van een Syrische huisvrouw. "Ik heb voor het documentairevak gekozen om vrouwen te steunen. En vrouwelijke filmmakers te helpen."

Zo is ze een project begonnen om meer aandacht te geven aan emancipatie en om filmmaaksters te helpen. "Ik denk dat Syrië achterlijk is, om het even hard te zeggen. Alles is gericht op mannen. Een jong meisje wordt wel aangemoedigd om te studeren en een baan te krijgen. Maar zodra ze kinderen krijgt, stopt ze met werken."

El Jeiroedi kan ongehinderd haar mening geven, zegt ze, zonder bang te zijn voor wraak van de regering. "Ze vallen kunstenaars als ik niet lastig, omdat ze denken dat we niet gevaarlijk zijn. En ze weten dat als ik gearresteerd word, er een hele internationale filmgemeenschap achter me staat."

Dat is niet de indruk van de Syrische Koerd Rosj Abdelfatah. Hij is in 1999 vanuit het noorden van Syrië naar Nederland gevlucht, nadat hij was opgepakt en weer vrijgelaten. De filmmaker voelde zich niet meer veilig in het land. "Ik kom uit een familie van kunstenaars en schrijvers. Je wordt constant in de gaten gehouden door de overheid. Ik was in die tijd bezig met een toneelstuk over de situatie van de Koerden. Het regime onderdrukt de bevolking, maar de Koerden al helemaal."

Na het begin van de massale demonstraties in Syrië is Abdelfatah het land binnengesmokkeld. Voor de eerste keer sinds hij was gevlucht. "Ik ben een filmmaker, maar na de Arabische Lente ben ik ook activist geworden. Ik heb veel korte films gemaakt over de situatie in Syrië."

Een daarvan is Inside Syria, die hij samen met de Britse journalist Alexander Christie-Miller maakte. In deze documentaire bezoeken ze de grens met Turkije, waar veel vluchtelingen in geïmproviseerde kampen zitten. "Het beeld dat mij toen raakte was de situatie met kinderen."

Dat heeft ervoor gezorgd dat Abdelfatah nog eens is teruggegaan, om de documentaire 'Syrische kinderen van de rekening' te maken. De documentaire is ook gemaakt voor kinderen, een van de voice-overs is een jong meisje. Abdelfatah wil de kinderen vertellen wat er is gebeurd.

Volgens de documentairemaker kijken Syrische kinderen vaak naar nieuwszenders, zoals Al Jazeera en Al Arabiya. Op die onafhankelijke zenders zien ze betogers demonstreren in de verschillende Arabische landen. Op het schoolplein oefenen ze vervolgens met de bekende slogans, om die vervolgens - zo is in de documentaire te zien - ook op straat te roepen. Te zien is hoe een meisje van ongeveer tien jaar voor een plein staat met duizenden mensen. "Het volk wil de omverwerping van het regime," roept ze. Abdelfatah: "Syrische kinderen zijn opgepakt en maandenlang gemarteld. Dat was de echte aanleiding van de revolutie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden