Analyse

Opsporing dreigde bijna te ontsporen

Een foto die in het bezit was van omroep Brabant toont de daders van de mishandeling in EindhovenBeeld Omroep Brabant

Over snelle opsporing gesproken: maandagavond vertoonde de politie in de Brabantse variant van 'Opsporing Verzocht' beelden van een ernstige mishandeling van een jongeman in het centrum van Eindhoven. Of kijkers konden melden wie de daders waren, vroeg de politie erbij. Dinsdag meldden zich de eerste twee verdachten, een dag later een derde. De politie haalde het filmpje offline. En zei: "Dank voor uw hulp, maar stop nu maar. We weten wie we moeten hebben". Gistermiddag, tenslotte, meldden de overige vijf verdachten zich bij de politie.

Leve de oplettende burger. Leve de politie. Zou je zeggen. Maar dat is misschien te vroeg gejuicht. Want het filmpje van de acht van Eindhoven brengt ook de schaduwzijden van die snelle opsporing in beeld.

Onmiddellijk na de tv-uitzending van maandag schoot het filmpje online alle kanten op. Er werd veel over getwitterd. Op Facebook dook het overal op. De verontwaardiging over de grove mishandeling was groot. Niet veel later plaatste iemand een groepsfoto van de acht verdachten online. Op de website van GeenStijl werden de namen van zes van de acht jongens gepubliceerd. Het naming and shaming begon. Niet lang daarna verscheen op tv een man met dezelfde naam als één van de acht. Hij had in het geheel niets met de mishandeling te maken, maar werd desalniettemin bedolven onder bedreigingen. Eigenrichting lag op de loer.

Graag gedaan
Gistermiddag, toen het bericht kwam dat alle acht verdachten zich bij de politie hadden gemeld, schreef GeenStijl: 'Geen dank & graag gedaan, qua ondersteuning bij de opsporing. GeenStijl, haar reaguurders en de rest van het internet zochten met liefde en plezier mee naar FC Kopschoppers, teneinde deze bruutgeweldplegers in het cachot te krijgen.'

Dat de acht allemaal 'bruutgeweldplegers' zijn, is nog lang niet vastgesteld. Op het filmpje is te zien dat in ieder geval drie van de acht mannen op het slachtoffer staan in te trappen. Wat de rol van de andere vijf is, is niet duidelijk. Maar het online-oordeel is glashelder: de acht zijn daders, geen verdachten. Of ze alle acht veroordeeld zullen worden, is echter de vraag. Maar het filmpje, de foto, de namen en de oordelen staan voorgoed online. Als het tot veroordelingen komt, is het niet uitgesloten dat vanwege de publiciteit de straffen lager uitvallen.

Eenmaal gepubliceerd, altijd gepubliceerd
Het OM werkt met een richtlijn voor opsporingsberichtgeving. Het is van belang, meldt die richtlijn, dat er rekening wordt gehouden met 'het grote (en steeds grotere) bereik van verschillende mediavormen zoals het internet. Ook moet rekening worden gehouden met de omstandigheid dat eenmaal gepubliceerde berichtgeving zich niet meer zonder meer laat verwijderen of herroepen'. En wat betekent het als je naam en je foto online altijd geassocieerd worden met een misdrijf waarvoor je je straf hebt uitgezeten, of - ernstiger - voor een misdrijf dat je niet hebt gepleegd?

De Rotterdamse criminoloog Judith van Erp schreef: 'Opsporing via internet leidt tot een gelijkwaardiger relatie tussen politie en burger, maar dat leidt er ook toe dat burgers hun eigen invulling geven aan de opsporing. Dit kan een aanvulling zijn op formele handhaving, maar ze kan ook tot gevolg hebben dat opsporing gestart door de politie uitmondt in willekeurig en disproportionele reacties.'

Dat opsporing geholpen kan worden door internet - daar is iedereen het over eens. Maar een oplossing voor de nadelen die daaraan kleven, lijkt voorlopig niet in zicht.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden