'Opsplitsen grote stad moet randgemeenten geruststellen'

Van een onzer verslaggevers

Dat is het simpel lijkende recept van het Centrum voor lokaal bestuur van de Wiardi Beckman stichting, het wetenschappelijk instituut van de PvdA, om grootstedelijke regio's te vormen. De volgende stap is het opheffen van het stadsbestuuroude-stijl en in de plaats daarvan komt er een rechtstreeks gekozen grootstedelijk regio-bestuur dat al die deel/randgemeenten overkoepelt. Een ordinaire truc om de in de knel zittende stad de beschikking te geven over een groter grondgebied? "Wij doen niet aan trucs" , zei gisteren Friso de Zeeuw, voorzitter van de commissie die een visie lanceerde op lokaal bestuur, regiovorming en provincie. "We willen alleen de voorwaarden scheppen om de knelpunten in de stedelijke agglomeraties op te lossen."

Volgens hem komt het zwaartepunt te liggen bij al die deel-en randgemeenten. Of iedereen die mening zal delen, valt te betwijfelen. Het nieuwe overkoepelende regiobestuur krijgt het namelijk voor het zeggen op het gebied van de planning, bijvoorbeeld ten aanzien van ruimtelijke ordening en vuilverwerking. Minister Dales (Binnenlandse zaken) die het boekje in ontvangst nam, haalde als voorbeeld de vuilophaaldienst daan. De gemeenten krijgen de zorg om het vuil in te zamelen, maar het regio-bestuur maakt uit waar de vuilverwerking komt.

Hetzelfde geldt voor bouwplannen. Het regiobestuur beslist of er al dan niet een nieuwe 'Bijlmer' in Amstelveen moet worden gebouwd, de gemeente krijgt inspraak. Het komt er op neer dat het regiobestuur over de planning beslist, terwijl de gemeenten het beheer voor hun rekening nemen. Friso de Zeeuw introduceerde in dit verband de term doorzettingsmacht als alternatief voor hindermacht. De grote steden vinden dat ze door de randgemeenten in hun mogelijkheden worden 'gehinderd'. Dat wordt dus opgeheven door een macht (het regiobestuur) te creeren voor het 'doorzetten' van de gewenste planning.

Het regiobestuur krijgt taken toegespeeld van de (huidige) gemeenten zowel als van de provincie. De Wiardi Beckmanstichting is tegen een 'provincieloze' bestuursopbouw, zoals die momenteel wordt nagestreefd in de Rijnmond. De huidige drie randstadprovincies zouden echter moeten worden vervangen door een grote provincie. Die provincie zal wel een stuk van zijn bevoegdheden aan de nieuwe regio moeten afstaan. Minister Dales weigerde gisteren in te gaan op het omstreden onderwerp, omdat ze vindt dat eerst de discussie hierover op een ander niveau moet worden afgerond. De Wiardi Beckmanstichting vindt dat het alleen in de vier grote steden - in de ogen van De Zeeuw 'de eerste klasse' - nodig is deze vorm van regiobestuur af te dwingen. Het onderwerp is extra actueel, nu in de regio Utrecht de gemeente Vleuten-De Meern uit het regionaal overleg is gestapt. Een meerderheid van de raad vindt namelijk dat deze 'randgemeente' te veel moet opofferen en weigert er verder over te praten als niet ook andere randgemeenten erbij worden betrokken.

De regering zelf heeft zeven stadsregio's aangewezen, behalve Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht ook Enschede-Hengelo, Eindhoven en Arnhem-Nijmegen. In deze regio's van een lagere klasse kan worden toegestaan dat er van binnenuit oplossingen worden aangedragen voor de betuurs- en planningsperikelen. De laagste klasse tenslotte wordt gevormd door het platteland. Daar zijn regionale besturen volgens de commissie-De Zeeuw niet echt nodig. Als je daar ook een gekozen bestuur wilt instellen, wil dat zich ook waarmaken. Dat kan wel eens wrijving geven met de zittende besturen als gevolg van de 'wet van de bestuurlijke drukte'.

De Zeeuw geeft overigens toe dat je je kunt afvragen of datzelfde probleem zich ook niet in de stedelijke agglemeraties kan voordoen. "Maar het is een kwestie van afwegen." De Zeeuw verzette zich tegen de indeling door de regering van 25 politieregio's als basis voor de regio-indeling. Hij vond dat te 'modelmatig'. Dales pareerde: "Het is helemaal niet zo dat de politieregio de maat van alle dingen is. Na het reorganisatieproces waar we met de politie in zitten, valt daar nog best aan te sleutelen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden