Opsluiting in ziekenhuisbed

Nergens ter wereld groeit het aantal mensen met hiv-besmetting of aids zo hard als in Rusland. Nu nog is 1 miljoen Russen geïnfecteerd, maar over twee jaar zijn dat er vijf miljoen. Vaak zijn ze baby of peuter, geïnfecteerd door hun moeder.

Misja Koetisjtsjev kan staan, op en neer springen aan de spijlen van zijn bedje en lachen. Meer niet. Toch is Misja al twee jaar en twee maanden. Zijn moeder liet hem achter in de kraamkliniek en ging de straat weer op, geld verdienen voor haar drugsverslaving. Misja's moeder is bovendien hiv-geinfecteerd.

Daarmee veroordeelde ze haar pasgeboren zoontje tot drie jaar opsluiting. In een ziekenhuisbedje wel te verstaan, en de verpleegsters doen echt hun best. Maar op de kinderafdeling van het Eerste Stadsziekenhuis in Orechovo-Zoejevo, regio Moskou, liggen nog meer patiënten. De was moet gedaan, de pap gekookt en de gangen gezwabberd. Voor Misja schiet er niet veel meer tijd over dan nodig is om hem te voeren en zijn luier te verschonen, een dubbelgevouwen doek in zijn hansopje. Daarom lacht hij zonder uitzondering naar iedereen die voor zijn bedje komt staan. Aandacht is schaars in zijn leventje.

Kinderen van moeders met aids of hiv-infectie moeten in Rusland de eerste drie jaar van hun leven onder ziekenhuistoezicht blijven. Dat is in de wet geregeld. Medisch gezien is het al op een leeftijd van anderhalf jaar vast te stellen of het kind besmet is. Als de moeder tijdens de zwangerschap en bevalling onder dokterstoezicht staat, is de kans dat haar baby hiv-geinfecteerd raakt slechts vijf tot acht procent. Zonder behandeling is die kans 25 tot 45 procent, afhankelijk van de hygiënische omstandigheden rond de bevalling.

,,Misja heeft geluk gehad', zegt dokter Aleksandr Katkov, en dan doelt hij louter op het risico van de hiv-besmetting. Deze diagnose betekent dat Misja na zijn derde zijn leventje kan vervolgen in de keten van gewone kindertehuizen en internaten. ,,De enorme achterstand in zijn ontwikkeling haalt hij alleen nooit weer in', weet Katkov. De dokter is de enige in Orechovo-Zoejevo -een stadje met 125 000 inwoners- met gespecialiseerde kennis van aids. Sinds tweeenhalf jaar houdt hij dagelijks gratis spreekuur. ,,Mijn collega's zien geen problemen met aids, zolang ze zelf geen patiënten zien', zegt Katkov.

In Rusland groeit het aantal hiv/aids-gevallen sneller dan waar ook ter wereld. Volgens epidemiologen zijn rond de miljoen Russen geïnfecteerd. In 2005 zullen dat er vijf miljoen zijn. In 2010 zullen volgens het Russische Federale Centrum voor Aidspreventie een half miljoen Russen aan aids zijn gestorven.

Kinderen met een hiv/aids-besmetting zijn een explosief groeiende groep, vanwege de grote verspreiding van het virus onder drugsverslaafden. Vanaf 1997 zijn 4357 patiëntjes geregistreerd, het werkelijke aantal ligt volgens specialisten drie tot vier keer hoger. Nog veel groter is het aantal peuters zoals Misja dat vanwege de besmetting van de moeder voor het leven getekend is.

De meeste hiv-geinfecteerde moeders in Rusland laten hun kind in de steek. In het Vijfde Ziekenhuis in Orechovo-Zoejevo liggen nog drie kinderen van dergelijke moeders, Ira (1 jaar), Dima (2 jaar) en -de zusters moeten zijn naam even in de boeken opzoeken- Georgi van acht maanden. Dima hyperventileert uit ademgebrek, Ira beweegt constant heen en weer op haar knieën en pulkt aan de kalkmuur naast haar bedje. Van haar staat hiv-infectie al vast. Georgi gaat bij de eerste aanraking al kirren, maar kan zijn lijfje niet echt meer ontspannen.

,,Een belangrijke taak van onze verpleegsters en opvoedsters is de kinderen van dit hospitaalsyndroom afhelpen', zegt kinderarts Viktor Krejditsj. Hij is hoofd van het Gespecialiseerde kindertehuis Nummer 7 in Moskou, het enige in Rusland dat kinderen van aidsmoeders al vanaf zes maanden mag opvangen, omdat er dokterstoezicht aanwezig is. Het bestaat sinds januari 2001 en heeft zestig plaatsen. De baby's komen van het Moskouse centrum voor profylaxe en strijd tegen aids, een van de best uitgeruste aidscentra in Rusland.

In de woonkamer maken peuters ruzie om speelgoed, een andere groep zit gezellig op de potjes na het middagdutje. De groepsleidsters gaan in het wit gekleed, want 'daar schrikken de kinderen niet van als ze nieuw zijn'. Peuter Katja heeft vandaag een extra mooie jurk aan, haar adoptie-ouders komen op bezoek. ,,Tien gezonde kinderen hebben we afgestaan ter adoptie', vertelt Krejditsj trots. ,,De rest zal na z'n derde jaar toch het oude systeem van de volksopvoeding ingaan.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden