Oprukkende hijskranen slokten natuur en dorpen op

Boek beschrijft geschiedenis havengebied

De vooruitgang dwong Celi-Wiersma Barendregt meermaals te verhuizen. Toen zij veertien was, in 1957, moesten haar ouders hun boerderij op het eiland Rozenburg verlaten vanwege de oprukkende Rotterdamse haven. Het gezin vond een nieuwe woning in natuurgebied De Beer. Na twee jaar moest ook die boerderij wijken: vanwege de grote hoeveelheden olie die naar Europa kwamen, werd op die plek de Europoort gebouwd.

Hoewel haar huis twee keer moest verdwijnen voor de industrie, koestert Barendregt geen wrok jegens de haven, zegt Marinke Steenhuis, een van de auteurs van het onlangs verschenen boek 'De Haven van Rotterdam'. "Barendregt zei: zo ging dat nu eenmaal." Tijdens de wederopbouw werden er geen vragen gesteld als natuur of hele dorpen moesten wijken voor economische activiteiten.

Dat is nu ondenkbaar. Mede dankzij de opkomst van de milieubeweging in de jaren zeventig, strandden de plannen om de natuurrijke eilanden Voorne-Putten en de Hoeksche Waard om te vormen tot een enorm industriegebied. Kaarten van de voorgenomen uitbreiding zijn te zien in het uitputtende boek, net als een grote hoeveelheid panoramafoto's van de Rotterdamse haven.

In plaats van op land, breidde de haven met de aanleg van de twee Maasvlaktes uit in de zee, en de stad Rotterdam ging het havengebied omsluiten. Hoe verder westwaarts, hoe moderner en uitgestrekter de haven wordt. Op de nieuwste containerterminals op de Tweede Maasvlakte lossen robotkranen volautomatisch enorme containerschepen.

Inmiddels zijn de havens in de stad aan hun derde of vierde leven toe. Zo werden de Merwe-Vierhavens ruim een eeuw geleden aangelegd voor het laden en lossen van stukgoed. Ze ontwikkelden zich tot schroothavens, en werden berucht om de prostituees van de Keileweg en drugshandel. Die overlast is weg, kunstenaars en start-ups zijn in het gebied neergestreken. De fruitoverslag die er nog is, moet verhuizen naar elders in de haven.

Die creatieve ondernemers in de voormalige 'rafelranden' van de stad zijn hard nodig om de haven in de toekomst nog renderend te houden. De haven is niet meer het vangnet voor laagopgeleiden dat het in de naoorlogse jaren was. Doordat de terminals steeds verder automatiseren, hebben die hoogopgeleide it-specialisten nodig. En die willen niet alleen werken, maar ook een bruisende stad met cultuur en goede restaurants.

De gemeente Rotterdam investeerde daarom fors om de stad aantrekkelijker te maken. Het Havenbedrijf heeft de banden met de stad aangehaald. Zomaar een weg of een heel industriegebied aanleggen kan niet meer, zegt Isabelle Vries van het Havenbedrijf, co-auteur van het boek. "Voor projecten als de Maasvlakte en de Blankenburgtunnel moeten we laten zien wat de Rotterdammers eraan hebben." Daarom wil het Havenbedrijf ook bewoners van de stad de haven in trekken, bijvoorbeeld naar informatiecentrum Futureland op de Maasvlakte. Vries: "De haven kan niet alleen een no-go-area zijn. Dan is het draagvlak weg."

De familie Barendregt vertrok uiteindelijk naar de Noordoostpolder; ook zo'n groot waterkundig megaproject. Toch blijft de haven de familie op de hielen zitten. Als de voorgenomen aanleg van de Blankenburgtunnel doorgaat, moet de laatste boerderij van Rozenburg verdwijnen, waar de moeder van Celi Barendregt geboren is.

'De Haven van Rotterdam'. Auteurs Marine Steenhuis e.a.; nai010 uitgevers; 272 blz. euro 39,50.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden