Oproerschilden paraat voor Iers marsseizoen

BELFAST - Verstevigde laarzen, kniebeschermers, kogelvrij vest, helm, schild, knuppel, revolver. De mannen en vrouwen van de Royal Ulster Constabulary (RUC) nemen geen risico als ze naar de frontlijn van het Noord-Ierse conflict gaan. Vrijwel nergens anders in Europa is het routine dat politiemensen een dergelijke outfit aantrekken. Vrijwel nergens anders hebben politiemensen zo vaak te maken met sectarische haat.

Dit weekeinde vindt de derde aflevering plaats van 'Het gevecht van Drumcree', een potentieel slagveld tussen protestanten, die de meerderheid vormen in Noord-Ierland, en de minderheid van katholieken over een parade bij Portadown, ten zuiden van Belfast.

De katholieken, die wonen op amper een paar minuten lopen van de kleine protestante Drumcree-kerk, willen niet dat de leden van de protestantse Oranje-orde, na afloop van de mis over de katholieke Garvaghy Road naar het stadscentrum marcheren.

In 1995 leidde dat tot een dagenlange confrontatie. Vorig jaar verbood de politie in eerste instantie de mars, maar gaf later toch weer toestemming toen protestantse rellen de provincie en de politie op de knieën bracht. Dat was weer aanleiding tot een enorme woede van katholieke zijde. Londonderry, de geboorteplaats van het militant Noord-Ierse katholieke nationalisme, explodeerde: de politie werd het doel van talloze brandbommen.

Bolhoed

Dit jaar gaat het anders, rustiger, zegt RUC-chef Ronne Flanagan. Er zijn weinig politici of kerkelijk leiders die zijn optimisme delen.

Het gaat om amper tien minuten lopen, de tocht vanaf de kerk, maar 'Dumcree' is deel geworden van een veel omvangrijker strijd tussen protestante en katholieke politieke leiders die al honderden jaren duurt.

Protestanten zien iedere poging om de parade van mannen van middelbare leeftijd, vrijwel allemaal met bolhoed, die hiermee hun verbondenheid om de Britse manier van leven willen tonen, te verbieden of om te leiden, als verraad aan de soevereiniteit van de Britse provincie.

Katholieken zien de mars als een triomftocht, die de overwinningen viert die de protestanten de voorbije eeuwen op het slagveld behaalden op de katholieken. Volgens de laatsten is dat volstrekt ongepast aan het eind van de 20ste eeuw, in een tijd waarin druk onderhandeld wordt over vrede. Als de nieuwe Britse regering de mars toch door laat gaan komt ze daarmee haar belofte niet na gelijke rechten te geven aan de beide geloofsgroepen, zeggen ze.

Op de achtergrond houden het Ierse Republikeinse Leger (Ira) en de Loyalisten, verdedigers van respectevelijk katholieken en protestanten, zich schuil, klaar om wat zij zien als het recht in eigen hand te nemen.

Het Ira voert oorlog tegen het Britse gezag, hoewel onlangs nog Tony Blair de organisatie opriep een staakt-het-vuren in acht te nemen om mee te kunnen doen aan vredesbesprekingen voor Noord-Ierland. De Loyalisten houden zich officieel al aan zo'n bestand. Onofficieel vallen ze regelmatig katholieke 'doelen' aan.

Tussen die twee gemeenschappen staat de RUC, een 12 000 man sterke politiemacht, voor 92 procent protestant, en het 18 000 man sterke Britse leger dat hen moet beschermen terwijl zij de vrede bewaken. Dat betekent dat er op iedere 500 mensen één zwaarbewapende veiligheidsagent is. En volgens Flanagan zullen er meer mensen worden ingezet als dat nodig is.

De politiemensen stralen iets onverbiddelijks en tegelijk iets berustends uit als ze de uitrusting aantrekken waarmee ze tussen de partijen moeten gaan staan. Ze werken in ploegen. Er is een grens aan de hoeveelheid beledigingen en bedreigingen die je kunt verdragen. De manschappen in de voorste linies met de oproerschilden en de uitdrukkingsloze gezichten roteren snel, terwijl het spuug van de haat van ze afdruipt. Waar ze ook zijn bij de ongeveer 2000 parades die jaarlijks in Noord-Ierland worden gehouden, overal horen ze dezelfde scheldwoorden.

Ze kennen de hoon. “We weten waar jullie wonen”, gilt de meute. De boodschap is duidelijk. Huizen en familie van politiemensen zullen worden aangevallen als vergelding voor het een of andere optreden.

Het komt overigens zelden van de betogers zelf. Gekleed in zwart pak en bolhoed, vlaggen dragend en traditionele zwaarden, lijken ze op Britse zakenmensen uit de jaren vijftig die gevangen zitten in een film over voetbalvandalen.

Het zijn degenen die erom heen hangen, die voor de problemen zorgen, zegt de politie. Slordig gekleed, met kortgeschoren haar en een oorbel, sluiten ze zich aan bij de parade, stenen en blikjes bier in de hand, om hun burgerrechten te vragen.

Dit zijn de militanten van de Loyalisten die bang zijn dat ook maar de minste concessie aan de katholieken uiteindelijk leidt tot 'uitverkoop' van de provincie aan en hereniging met de Ierse Republiek.

De jeeps van de RUC zijn mobiele bunkers. De ramen zijn bestand tegen kogels, de tralies moeten bescherming bieden tegen stenen. Het chassis is van extra staal voorzien om het te beschermen tegen bommen die onder de auto's worden gegooid. Ze vormen de eerste verdedigingslinie. Ze blokkeren het pad van de demonstranten, of het nou katholieken of protestanten zijn, op plattelandswegen of in stedelijke woonwijken waar de confrontatie dreigt.

De weg van de Drumcree-kerk naar het centrum is maar smal, net breed genoeg voor een tractor met hooi. Maar in juli is dit geen plattelandsidylle.

Cementblokken

Vorig jaar plaatsten de Britse troepen enorme cementblokken op de weg om de duizenden protestanten tegen te houden die ook naar de kerk waren gekomen om de eis 'wij gaan door' kracht bij te zetten. De politie probeerde te onderhandelen met David Trimble, lid van de Orangisten en leider van de grootste pro-Britse groep in Noord-Ierland, de Ulster Unionisten. Toen dat nergens op uit liep onderhandelde de politie via een megaphone met de meute. Toen ook dat nergens toe leidde, de protestanten barricades begonnen op te werpen, het vliegveld van Belfast sloten en overal branden stichtten, besloot de politie de mars toch maar door te laten gaan.

Dit jaar hebben de Orangisten toestemming gevraagd om op dezelfde dag als 'Drumcree' ook op een heleboel andere plaatsen parades te organiseren. Volgens de politie is het een poging hun gelederen dusdanig uit te dunnen dat ze zich wel twee keer zullen bedenken alsvorens de mars bij Drumcree te verbieden.

Wat er ook gebeurt: de politie heeft alle verloven ingetrokken tot het hoogtepunt van het 'mars-seizoen' op 12 juli als de protestanten de overwinning vieren in de Slag van de Boyne in 1690.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden