Oprichter van Facebook, onweerstaanbaar of contactgestoord?

Filmstill uit The Social Network Beeld
Filmstill uit The Social Network

Facebook heet tegenwoordig wel de nieuwe Google: ongelooflijk populair, wereldwijd actief, en met meer pageviews dan de Grote Zoeker. Kun je bij Google bijna elke aardbewoner vinden, op Facebook kun je met iedereen in gesprek raken en vrienden maken. Oprichter Mark Zuckerberg is de gevierde man. Of niet. Het is maar welke biograaf je wilt geloven.

Emma van der Wateren

Het verhaal over de oprichting van Facebook is na het verschijnen van de film The Social Network bijna algemene kennis. Maar deze film, gebaseerd op het boek The Accidental Billionaires van Ben Mezrich, is maar één kant van het verhaal, met name de kant van de vijanden van Facebooks oprichter Mark Zuckerberg. The Facebook Effect, een boek van David Kirckpatrick, geeft een waarschijnlijk minstens zo gekleurd beeld, maar dan in de tinten die Zuckerberg en het huidige bedrijf Facebook wél graag laten zien. Wie de twee boeken naast elkaar legt, durft bijna niet te geloven dat het over dezelfde man en hetzelfde bedrijf gaat.

The Social Network gaat over de oprichters van de sociale netwerksite Facebook, Mark Zuckerberg en Eduardo Savarin in hun studententijd en kort daarna. Zuckerberg wordt afgeschilderd als een haast contactgestoorde nerd, overlopend van arrogantie en bepaald niet succesvol bij de meisjes. Uit The Accidental Billionaires: „Misschien dat Mark ergens in zijn achterhoofd wel wist dat het niet helemaal eerlijk was om een meisje dat hem had afgewezen overal de schuld van te geven. Haar gedrag verschilde niet van de manier waarop meisjes Mark altijd al behandeld hadden, op de middelbare school en tijdens zijn studie."

Hoe anders is de werkelijkheid volgens The Facebook Effect. Het eerste hoofdstuk geeft de indruk dat Zuckerberg een nogal populaire jongen is. Hier heet arrogantie zelfvertrouwen en verlegenheid is introversie. „Meisjes werden aangetrokken door zijn ondeugende glimlach," zo vertelt het boek. „Hij was zelden zonder vriendin. Ze waren dol op zijn zelfvertrouwen, zijn humor en zijn baldadigheid."

In The Social Network begint Zuckerberg de website Facemash om wraak te nemen op een meisje dat hem heeft afgewezen. Hij vult de site met foto's van meisjes van zijn universiteit Harvard en laat gebruikers telkens kiezen welke van de twee de aantrekkelijkste is. Daar maakt hij zich natuurlijk nog minder geliefd mee. Uit de film: Saverin: „Hee, Mark, Erica en jij zijn uit elkaar." Zuckerberg: „Hoe wist je dat?" Saverin: „Het staat op je weblog. Gaat het met je?" Zuckerberg: „Ik heb je nodig." Saverin: „Ik ben er voor je." Zuckerberg: „Nee, ik heb je algoritme nodig dat je gebruikte om schakers te classificeren." Saverin: „Is alles okee?" Zuckerberg: „We classificeren meisjes."

The Facebook Effect heeft het echter over een website waarbij foto's van zowel mannelijke als vrouwelijke studentes met elkaar worden vergeleken. Een homoseksuele student zou blij verrast geweest zijn toen hij als meest aantrekkelijk man uit de bus kwam. Een artikel in de krant van Harvard geeft ook de indruk dat er niet alleen meisjesfoto's op de website stonden. Dat schept toch een ander beeld dan dat van Zuckerberg als een vrouwenhatende seksist.

The Accidental Billionaires en The Social Network zijn voor een deel geschreven en gefilmd vanuit het perspectief van de identieke Winkelvoss-tweeling, Cameron en Tyler, die samen met een vriend werkt aan een sociale netwerksite met de naam Harvard Connection. Deze website zou twee afdelingen moeten krijgen: daten en contact leggen. Het zou afwijken van de op dat moment redelijk populaire site Friendster, doordat de Harvard Connection alleen toegankelijk is voor mensen met een Harvard-e-mailadres, wat het veiliger en exclusiever moet maken. Na Facemash gezien te hebben, schakelen de jongens de hulp in van Zuckerberg, die belooft om eraan mee te werken. Maar in plaats daarvan begint Zuckerberg met de website die later bekend wordt als Facebook.

Ook Facebook was in het begin alleen toegankelijk voor gebruikers van een Harvard-e-mailadres. De Winkelvoss-tweeling klaagt Zuckerberg aan voor het stelen van de ideeën van de Harvard Connection voor Facebook. Is dat terecht? Lezers van The Accidental Billionaires zullen misschien volmondig ja roepen. Maar de schrijver van The Facebook Effect heeft daar duidelijk een andere kijk op. Hij wijdt een heel hoofdstuk aan een lesje over de geschiedenis van sociale netwerken op internet, bedoeld om te laten zien dat die dingen al jaren vóór de Harvard Connection bestonden en de ideeën voor sociale netwerksites zelfs al decennia. Daarbij benadrukt de schrijver dat de Harvard Connection, anders dan Facebook, slechts een datingsite is. „De twee sites lijken niets gemeen te hebben dat niet al eerder door andere websites is gedaan. Elke sociale netwerksite op aarde was destijds een uitvloeisel van Friendster." Het boek gaat daarmee voorbij aan het feit dat de timing van Zuckerberg op z'n minst verdacht is. Misschien niet strafbaar, maar ook niet netjes.

Een belangrijke figuur in de oprichting van Facebook is Eduardo Savarin. Hij zorgt in het begin voor de financiering van de site en is verantwoordelijk voor de zoektocht naar adverteerders. Als Zuckerberg in de zomer naar Californië gaat om verder te werken aan Facebook en de site uit te breiden naar andere universiteiten, neemt Savarin een stageplek aan in New York. De twee spreken af dat Savarin in New York op zoek gaat naar adverteerders. Hij stopt al meteen met zijn stage om zich, volgens The Accidental Billionaires, volledig toe te leggen op Facebook. The Social Network laat zien hoe Zuckerberg en zijn vriendjes vooral feestjes aflopen, terwijl Savarin volkomen overwerkt raakt. Maar als Facebook echt succesvol begint te worden, wordt Savarin er uit geknikkerd.

The Facebook Effect schetst een ander beeld van de omstandigheden. „Hij leek niet zo betrokken te zijn bij het bedrijf, zoals de rest. Zijn streven om meer authoriteit te krijgen, was onzinnig. Hij eiste de CEO van [Facebook] te zijn zonder er zelfs maar fulltime voor te werken. De jongens [in Californië] waren onervaren maar werkten hard, gewoonlijk de hele nacht door, om te doen wat er gedaan moest worden. Savarin leek een luizenleventje te leiden in New York."

Opvallend is dan weer wel dat The Accidental Billionaires op dit punt een meer genuanceerd beeld schetst dan The Social Network en The Facebook Effect. Het boek geeft zowel de ervaringen van Savarin als die van een medewerker van Zuckerberg weer. En dan begin je je toch weer af te vragen: welke werkelijkheid moet ik nou toch geloven?

]]>

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden