Oprichter Ikea betaalt eindelijk belasting in Zweden

Ingvar Kamprad Beeld epa
Ingvar KampradBeeld epa

De heimwee kost de 89-jarige Ingvar Kamprad geld. Meer dan veertig jaar lang betaalde hij geen belasting in zijn geboorteland Zweden. De oprichter van Ikea verliet het land in de jaren zeventig. Nu wil hij terug naar huis. Vorig jaar moest hij voor het eerst in zijn leven belasting betalen aan de overheid: het luttele bedrag van zes ton.

Kamprad is al jarenlang één van de rijkste ondernemers ter wereld. Bloomberg, een financieel persbureau, schat zijn vermogen recentelijk op 38,6 miljard dollar. Ikea heeft volgens Bloomberg wereldwijd 147.000 werknemers en 315 vestigingen in verschillende landen. Volgens de Zweedse krant Dagens Nyheter bedroeg de totale omzet van de IKEA Groep dit jaar 31,9 miljard kronen (meer dan 3 miljard euro). Doordat Kamprad officieel geen eigenaar meer is van het concern en volgens de Zweedse krant in 2014 een totaal inkomen van 17,7 miljoen kronen (zo'n 2 miljoen euro) kronen opgaf, hoefde hij over dit bedrag slechts zo'n 600.000 euro belasting te betalen.

Lucifers, zaden en kerstboomdecoraties
Na de dood van zijn vrouw in 2011 keerde hij twee jaar geleden terug naar Älmhult, het dorpje waar hij in 1943 zijn legendarische imperium startte. Kamprad bleek al op jonge leeftijd een goede ondernemer: op elfjarige leeftijd wist hij al geld te verdienen door verkoop van lucifers, zaden en kerstboomdecoraties. Na het behalen van zijn middelbare schooldiploma kreeg Kamprad van zijn vader wat startkapitaal en zette hij zijn bedrijfje voort in het tuinhuisje achter de boerderij van zijn ouders. Op 21-jarige leeftijd startte hij het meubelproductiebedrijf dat hij Ikea noemde: naar Ingvar Kamprad, de ouderlijke boerderij Elmtaryd en Agunnaryd, het dorp waar hij opgroeide.

Ondanks dat Ikea van origine dus een Zweeds bedrijf is, had Kamprad de afgelopen veertig jaar weinig meer van doen met zijn geboorteland. Op de website van Ikea staat te lezen dat Kamprad al in de jaren zestig naar een manier zocht om zijn bedrijf 'financieel onafhankelijk' te houden en 'het voorbestaan van het bedrijf' te garanderen. De hoge belastingen in Zweden pasten niet in dat streven en dus vertrok Kamprad in 1973 naar Zwitserland. 'Belastingen,' zegt Kamprad op de site van Ikea, 'zijn een kostenpost, die evenals andere kosten tot een minimum beperkt moeten worden.'

Door het moederbedrijf onder te brengen in verschillende bedrijven en stichtingen in allerlei landen, omzeilt Kamprad veel van de belastingen, schreef Trouw in 2014. "Kamprad heeft een ondoorgrondelijk netwerk van stichtingen en ondernemingen gecreëerd." Door deze ingewikkelde structuur is onduidelijk wat er precies met de winst gebeurt en waar Kamprad belasting over moet betalen: de bedrijven staan immers geregistreerd in het buitenland.

Fiscaal voordeel
Nederland speelt een belangrijke rol in het ondoorzichtige fiscale web dat Ikea om zich heen gesponnen heeft. Sinds 1982 is het bedrijf officieel bezit van een in Nederland gevestigde stichting, INGKA Foundation. Die werd lange tijd officieel als goed doel aangemerkt, met alle fiscale voordelen van dien.

De Europese commissie voert sinds kort een strijd tegen belastingontduiking door multinationals. Nederland werd enkele weken geleden nog op de vingers getikt omdat zij Starbucks 'onrechtmatige belastingvoordelen' had geschonken, zo schreef Europees Commissaris Margrethe Vestager vorige maand in Trouw. Zij stelde op Twitter dat Nederland tussen de 20 en 30 miljoen terug moet vorderen van Starbucks, wegens 'illegale staatshulp.' Regels die ervoor zorgen dat bedrijven minder belasting hoeven te betalen, schrijft Vestager, zijn illegaal: 'Ieder bedrijf moet een eerlijk deel van zijn belastingen betalen.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden