Oppositie Zimbabwe omarmt oud-vicepresident

protest | Joice Mujuru, 34 jaar lang de trouwe vazal van president Robert Mugabe, heeft zich bij zijn tegenstanders aangesloten.

Het voelt op zijn zachtst gezegd onwennig: de voormalige vijanden Joice Mujuru en Morgan Tsvangirai trekken gebroederlijk samen op. Mujuru was van 2004 tot 2014 vicepresident van Zimbabwe onder president Robert Mugabe. Haar regering martelde in 2008 oppositieleider Tsvangirai, net als duizenden andere tegenstanders, en vermoordde tweehonderd van hen om de verkiezingen van dat jaar maar te winnen.

Inmiddels wil Mujuru echter, net als de voltallige oppositie in het land, dat de 92-jarige Mugabe opstapt. Die zette haar in 2015 uit zijn partij Zanu-PF, omdat ze naar zijn mening te machtig werd. Mujuri richtte vorig jaar daarom een eigen partij op: Zimbabwe People First.

Ze sloot zich daarmee, net als Tsvangirais MDC en veel andere organisaties, aan bij de National Electoral Reforms Agenda, de koepelorganisatie die de huidige protestgolf tegen Mugabe coördineert. "Mujuru is niet de vijand", benadrukte Tsvangirai onmiddellijk. "Mugabe en Zanu-PF zijn het enige echte probleem." Een opmerkelijke uitspraak. Want Mujuru maakte sinds 1980 maar liefst 34 jaar deel uit van Mugabe's Zanu-PF-kabinetten.

Het is opvallend hoe weinig Mujuru's besmeurde verleden ook de rest van de oppositie lijkt te deren. "Want zij heeft een enorm geloofwaardigheidsprobleem op het gebied van democratie en mensenrechten", verduidelijkt Pedzisai Ruhanya, directeur van denktank Zimbabwe Democracy Institute. "Ze zou betrouwbaar kunnen blijken als ze openheid geeft over haar betrokkenheid bij de mensenrechtenschendingen en het wegsluizen van overheidsgeld in haar tijd als regeringslid."

Die openheid geeft de 61-jarige Mujuru niet. Ze kijkt wel uit. Mujuru was een uitzonderlijk corrupt bestuurder. Ze woont op een boerderij van twee miljoen euro, die volgens het hooggerechtshof in 2001 illegaal werd onteigend van een witte boer - zoals in die tijd vele honderden boerderijen met geweld zijn afgepakt. Haar man, Solomon Mujuru, die in 2011 onder verdachte omstandigheden om het leven kwam, was legerleider die na de onafhankelijkheid in 1980 onder Mugabe uitgroeide tot een gevreesde onderdrukker. Het echtpaar bouwde dankzij zijn connecties en corruptie een zakenimperium op met belangen in mijnbedrijven, de toerisme-industrie en de bouw.

Toch is Promise Mkwananzi, voorman van de invloedrijke protestbeweging Tajamuka, blij dat Mujuru de oppositie komt versterken: "Het is belangrijk dat we mensen uit het regeringssysteem integreren", legt hij uit. "Je hebt kennis nodig van binnenuit om je vijand te verslaan. Mujuru heeft nog enig krediet binnen leger en politie. En ze is een veteraan uit de Zimbabwaanse vrijheidsstrijd. Dat legt extra gewicht in de schaal. Als Mujuru zegt dat dit Zimbabwe niet het land is waarvoor zij vroeger heeft gevochten, is dat een krachtige uitspraak."

Kortom, Mujuru kan het oppositiekamp veel extra stemmen opleveren. "Natuurlijk zijn sommige zaken in haar verleden bedenkelijk", geeft Mkwananzi toe.

"Maar het is het niet waard om daar nu over te bakkeleien. Ons gezamenlijke doel is belangrijker: Mugabe wegkrijgen."

De huidige coalitie van de oppositie, die de afgelopen acht jaar sterk verdeeld is geweest, zal nu niet meer snel uiteenvallen, verzekert hij. Zijn Tajamuka-protestbeweging is een soort lijm die de boel bij elkaar houdt. "Wij zijn een neutrale burgerorganisatie. Wij moeten zorgen dat alle oppositiepartijen vasthouden aan ons basisprincipe: eerst democratische vernieuwingen, pas daarna, als er garanties zijn dat zij eerlijk kunnen verlopen, weer verkiezingen."

Tegen die tijd zullen de oppositiepartijen volgens hem ook weer de strijd met elkáár aangaan. Wellicht dat de rest van de oppositie Mujuru dan eindelijk kritische vragen zal gaan stellen over haar verleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden