'Oppositie wint Poolse verkiezingen'

(Novum/AP) - Het oppositionele Burgerplatform heeft bij de Poolse parlementsverkiezingen van zondag veel meer stemmen behaald dan de regeringspartij van premier Jaroslaw Kaczynski. Het Burgerplatform en zijn mogelijke coalitiepartner de Poolse Boerenpartij kregen samen meer dan 50 procent van de stemmen. Dat blijkt uit exit polls van de zender TVP.

Het Burgerplatform kreeg 43,7 procent van de stemmen en de regerende Partij voor Recht en Rechtvaardigheid (PiS) 30,4 procent, aldus de exit poll van TVP. Uit een exit poll van NTV24 bleek dat de Poolse Boerenpartij 7,9 procent van de stemmen kreeg. Kaczynski erkende zijn nederlaag en beloofde fel oppositie te zullen voeren.

TVN24 meldde dat het Burgerplatform mogelijk uitkomt op 227 zetels, vier te weinig voor een meerderheid, en de Boerenpartij op 27 zetels.

De twee toonaangevende partijen in Polen - de PiS van Kaczynski en het Burgerplatform van zijn uitdager Donald Tusk - zijn allebei rechts en kwamen allebei voort uit de vrije vakbond Solidariteit. Maar ze hebben totaal verschillende ideeën over de gevaren die Polen vandaag bedreigen. In Kaczynski's visie heeft Polen nog steeds gevaar te duchten van Berlijn en Moskou en zijn partij slaat tegenover deze twee landen een agressieve toon aan, waarmee zij in de twee jaar dat ze regeerde zowel het oosten als het Westen tegen zich in het harnas joeg.

Het eigen land ziet Kaczynski in de greep van een duister netwerk van ex-communistische geheim agenten en onbetrouwbare zakenlieden die hun connecties gebruiken om geld af te troggelen van de staat en zo eerlijke, hardwerkende Polen te bestelen.

Burgerplatform bepleit nauwere banden met de Europese Unie en meer kapitalisme om welvaart te scheppen en de exodus van jonge, hoogopgeleide Polen naar Groot-Brittannië en Ierland tegen te gaan. Tusk zegt ook dat Polen, hoewel het niet meer wordt overheerst door de Sovjetunie en is verankerd in de NAVO en de Europese Unie, door Kaczynski's vechtjasserig optreden is gemarginaliseerd in Europa en dreigt terug te zakken in het moeras van Oost-Europese chaos. De Polen moeten kiezen 'tussen de beschaving van het Westen en de politieke wanorde van het Oosten', zegt hij.

Mocht de partij van Tusk inderdaad hebben gewonnen dan kunnen alle wetsvoorstellen die hij als premier indient stuklopen op een veto van president Lech Kaczynski, de tweelingbroer van de premier. Zo'n veto kan worden overstemd, maar daar is wel een drievijfde meerderheid voor nodig.

Na het ineenstorten van haar wankele coalitie met de rechtse Bond van Poolse Gezinnen en de populistische boerenpartij Zelfverdediging was het de PiS die aanstuurde op verkiezingen, hoewel die eigenlijk pas over twee jaar hoefden te worden gehouden. Een groot risico, maar kennelijk vond Kaczynski het de moeite waard om te proberen zijn greep op de grootste van de nieuwe EU-lidstaten te verstevigen en zijn programma van 'morele vernieuwing' uit te voeren.

Volgens de peilingen maken slechts twee andere partijen kans de kiesdrempel te halen en eventueel een bepalende rol te spelen bij de coalitievorming: Links en Democraten, een nieuw bondgenootschap van voormalige communisten en enkele anticommunistische dissidenten, en de gematigde Poolse Boerenpartij, een agrarische partij die positief staat tegenover het EU-lidmaatschap.

Bijna alle opiniepeilingen die vrijdag, de laatste campagnedag voor de verkiezingen van zondag, werden gepubliceerd, gaven het Burgerplatform van Tusk een voorsprong, oplopend tot 10 procentpunten. Eén peiling voorspelde dat Tusk en Kaczynski gelijk zouden eindigen.

Bijna alle opiniepeilingen die vrijdag, de laatste campagnedag voor de verkiezingen van zondag, werden gepubliceerd, gaven het Burgerplatform van Tusk een voorsprong, oplopend tot 10 procentpunten. Eén peiling voorspelde dat Tusk en Kaczynski gelijk zouden eindigen.Veel aanhangers van het Burgerplatform beschuldigen de leiders van Recht en Rechtvaardigheid ervan de invloed van ex-communisten te overdrijven om kiezers door angst aan zich te binden. De partij heeft in haar regeerperiode een dienst voor corruptiebestrijding opgericht die alom van machtsmisbruik wordt beschuldigd. In plaats van corruptie te bestrijden zou deze zich vooral bezighouden met het opdelven van bezwarende feiten over politieke tegenstanders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden