Oppositie vreest mislukken van wietproef

Beeld ANP

Er komt een proef met legaal geproduceerde wiet, maar over de opzet van het experiment is onenigheid.

De linkse oppositiepartijen vrezen dat het experiment met door de overheid gereguleerde cannabisteelt een mislukking wordt. De proef is zo beperkt dat die geen bruikbare informatie op kan leveren, denken ze. Maar de ministers Grapperhaus (justitie) en Bruins (medische zorg) blijven positief.

In het regeerakkoord is vastgelegd dat de zogenoemde wietproef er zal komen. Dat was vooral een wens van D66. De ChristenUnie en het CDA zien liever dat alle coffeeshops simpelweg gesloten worden, maar waren bereid tot een compromis: een kleinschalig experiment met ‘staatswiet’ voor coffeeshops. Want alle partijen zijn het er wel over eens dat het Nederlandse softdrugsbeleid tegenstrijdig is: wiet verkopen wordt gedoogd, terwijl wiet verbouwen niet mag. 

Coffeeshops zijn daardoor voor hun bevoorrading afhankelijk van het criminele circuit: ze kopen wiet illegaal in via de achterdeur, vervolgens gaat de cannabis legaal (althans, gedoogd) over de toonbank. Hierdoor hebben criminelen de macht in de softdrugswereld en is er geen controle over wat er precies wordt verkocht. De wietproef moet leren of een volledig door de overheid gereguleerde cannabisketen dat verhelpt. 

Drugstoerisme

Grote vraag is hoe dat wietexperiment er uit gaat zien. Het kabinet wil zes tot tien gemeenten selecteren. In die gemeenten moeten alle coffeeshops hun handelswaar uitsluitend betrekken van door de overheid aangewezen, legale telers. Het experiment duurt vier jaar. In grensgemeenten die meedoen, mag de wiet alleen aan inwoners van de gemeente verkocht worden om zo drugstoerisme tegen te gaan.

Dat is een veel te beperkt experiment, vinden de SP, GroenLinks, en PvdA. Ze willen dat meer gemeenten mee kunnen doen en ze willen niet dat het experiment na vier jaar automatisch stopt. Een adviescommissie pleitte vorig jaar ook voor een veel grotere opzet. De oppositie vreest bovendien dat coffeeshops klanten verliezen als ze van de ene op de andere dag hun complete assortiment moeten vervangen door ‘staatswiet’. “In deze vorm is het experiment gedoemd te mislukken”, zei SP-Kamerlid Michiel van Nispen gisteren in de Tweede Kamer. “Willen de ministers diep in hun hart wel dat het een succes wordt?”, vroeg hij zich af. 

Misdadigers

Grapperhaus en Bruins verzekerden hem dat ze een serieus experiment willen. Maar wat precies onder een ‘succesvol’ experiment verstaan moet worden, kan per partij verschillen. Minister Bruins acht de proef succesvol als de effecten op criminaliteit en volksgezondheid goed gemeten zijn. Maar voor voorstanders van een soepeler softdrugsbeleid zal het project pas een succes zijn als blijkt dat een gereguleerde wietketen goed werkt. 

Genoeg belangstelling van gemeenten is er inmiddels wel. Aanvankelijk stonden burgemeesters bepaald niet te trappelen om mee te doen. Maar minister Grapperhaus is met ze gaan praten en heeft nu veertig gemeenten bereid gevonden.

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg kwam in een lastige positie tijdens het debat. Als Kamerlid van een coalitiepartij steunt ze het experiment, maar ze is eigenlijk tegen. “Coffeeshophouders zijn gewoon misdadigers”, stelde ze. Vervolgens erkende ze dat voor het sluiten van alle coffeeshops nu eenmaal geen draagvlak bestaat. “Dus pakken wij onze verantwoordelijkheid en steunen we een experiment om te kijken: hoe kunnen we iets dat realiteit is, goed regelen?” 

Lees ook:

Ook teler en dealer zien uitgeklede wietproef niet zitten

Wietteler John Meijers en coffeeshophouder Nol van Schaik geven de gemeenten groot gelijk in hun kritiek op de wietproef. ‘We doen het of we doen het niet.’

Gemeenten willen niet meedoen aan te strenge wietproef

Nog voor er één joint is opgestoken, dreigt het experiment met door de overheid gereguleerde wietteelt al te kapseizen. Te veel knellende regels, stellen de gemeenten. Met het plan zoals het er nu ligt, doen ze niet mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden