Oppositie Venezuela stuurloos

crisis | Nooit was de onvrede zo groot in Venezuela. Maar het vertaalt zich niet in massale protesten. De oppositieleiders zijn verdeeld, en hebben geen idee hoe ze van de regering af moeten komen.

"Ik had veel meer mensen verwacht", zegt filmproducent Carolina Agüero (42). Samen met een vijftigtal anderen is ze op zoek naar de demonstratie die deze dag is aangekondigd in de hoofdstad Caracas, maar de stoet is kwijt. Op Twitter is te zien dat ook bij andere verzamelpunten de opkomst matig is. Er volgt een dooltocht door de miljoenenstad. Talloze automobilisten toeteren solidair, en trappen vervolgens weer op het gaspedaal.

De oproep van de leiders was duidelijk. De Nationale Kiesraad traineert al maanden de regionale verkiezingen, dus die gaan we op straat afdwingen, zei oppositieleider Henrique Capriles. Maar waar zijn de mensen? In november protesteerden nog honderdduizenden tegen voedselschaarste en hoge prijzen.

De zoektocht symboliseert de nieuwe crisis binnen de Venezolaanse oppositie. Na achttien jaar verzet tegen de Bolivariaanse revolutie zijn ook de leiders de koers kwijt. Hyperinflatie, voedselschaarste, criminaliteit en corruptie hebben een ongekend potentieel van aanhangers gecreëerd. De onvrede is gigantisch, de roep om verandering massaal. Maar de onderling verdeelde partijen slagen er niet in dat om te zetten in een geloofwaardige strategie.

"Na het enorme enthousiasme heerst er teleurstelling", zegt ex-diplomaat Milos Alcalay die hoort bij de gematigde oppositie. "Het begint een verhaal zonder eind te worden." Alcalay refereert aan de verkiezingen eind 2015. Alle oppositiepartijen haalden samen twee derde van de Nationale Assemblee binnen. Het was groot feest. Eindelijk, na zeventien jaar vechten tegen de bierkaai hadden ze weer een stukje van de macht in handen. De verwachtingen waren hoog. Met nieuwe wetten zou het revolutionaire bouwwerk van president Nicolás Maduro steen voor steen worden afgebroken.

Maar een jaar later is de euforie omgeslagen in moedeloosheid over de tegenwerking door het regime en verdeeldheid over een antwoord daarop. De een wil verkiezingen, de ander een referendum, weer anderen willen praten en vorige week riepen een paar waaghalzen zelfs de militairen op een voorbeeld te nemen aan hun collega's die in 1958 een dictator wipten.

"Wat moet de burger denken van deze regen aan meningen om van het regime af te komen," schrijft vakbondsleider Froilán Barrios in dagblad El Nacional. "Te midden van de storm roepen ze op tot algemene stakingen en demonstraties alsof het een wedstrijd is wie het giftigste politieke betoog kan houden."

De zogenoemde Tafel van Democratische Eenheid (MUD) waarin het merendeel van de oppositiepartijen samenwerkt, staarde zich bijna heel 2016 blind op een referendum om Maduro snel weg te krijgen. Toen dat mislukte, liet de club zich maandenlang door Maduro aan het lijntje houden met een 'dialoog'. Nu ook die sinds donderdag definitief is afgebroken houdt de achterban zijn adem in; wat wordt het volgende briljante idee?

"De lage opkomst bij de demonstratie is een motie van wantrouwen richting de politici", denkt musicus Enrique Bravo (50), die ook meeloopt. Uiteindelijk zijn er tienduizenden op de been gekomen, maar het is een fractie van wat werd verwacht.

Maduro is de lachende derde. "De president staat er beter voor dan vorig jaar. Hij heeft alles onder controle, zelfs de militairen", zegt politicoloog Carlos Romero.

De generaals gaan voor Maduro door het vuur. Hij biedt hen in ruil goede salarissen, de leiding over staatsbedrijven en andere privileges. Bij die privileges horen volgens de oppositie de controle over smokkelnetwerken van voedsel en drugs en de speculatie met harde valuta, die Maduro door de vingers ziet om hen loyaal te houden. "Vooral in het buitenland wordt veel gespeculeerd over een aanstaande sociale explosie", aldus Romero. "Maar dat is niet aan de orde."

undefined

Nepparlement

Een gemakkelijke vijand hebben de oppositiepartijen niet in Venezuela. De Nationale Assemblee waarin ze sinds een jaar de meerderheid hebben, wordt geboycot door alle andere instituties, stuk voor stuk marionetten van de regering. Wetten sneuvelden bij het Hooggerechtshof. Een legaal referendum om Maduro weg te stemmen, werd geannuleerd door de Kiescommissie. Regionale verkiezingen zijn met onbepaalde tijd uitgesteld. Deze maand reduceerde het Hof de complete volksvertegenwoordiging officieel tot nepparlement. Het verklaarde toekomstige wetgeving bij voorbaat ongeldig en nam andere taken zelf over. Ook zijn opnieuw oppositieleden opgepakt, onder hen een Congreslid.

Het aantal politieke gevangenen is volgens de lokale organisatie Foro Penal opgelopen tot 107.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden