Oppositie Kroatië klaar om 'puin te ruimen'

Historische nederlaag voor nationalisten voorspeld Toetreding EU in 2013

JOOST VAN EGMOND | ZAGREB

Kroatië maakt zich op voor een politieke aardverschuiving. De conservatief-nationalistische HDZ, die sinds de onafhankelijkheid in 1991 de politiek domineert, wacht tijdens de verkiezingen van morgen een historische nederlaag.

Peilingen voorspellen steevast een ruime overwinning voor de centrum-linkse oppositie, maar hoe dat in zetels vertaald wordt is dankzij het extreem ingewikkelde Kroatische kiesstelsel voor iedereen een gok. 'Ergens tussen de 65 en 85 zetels', in een parlement van 151, is het enige waar links op durft te rekenen.

De afkeer van de HDZ komt voort uit een corruptieschandaal rond oud-premier Sanader, die het land tot 2009 bestierde. Hij zou systematisch politieke steun hebben gekocht, soms met giften, soms met banen, op kosten van de staatskas.

Ook binnen de partij zijn er nog maar weinig mensen die de aankomende nederlaag ontkennen. Op sombere bijeenkomsten wordt vooral gediscussieerd over de omvang ervan en de mogelijke scheuring in de partij.

"De HDZ werd belangrijker dan het land", zegt partijlid Patricio Petric. "Als dat gebeurt word je niet meer dan een vriendenclubje. Het is goed dat we daarvoor worden afgestraft. We zitten op een doodlopende weg, economisch en moreel. De partij moet opnieuw worden opgebouwd."

De sfeer op straat heeft nog het meest weg van bijltjesdag. HDZ-vrijwilligers staan er verweesd bij terwijl de rode jasjes van de oppositie vrolijk folders uitdelen aan enthousiaste passanten. "Alles behalve HDZ!", zegt Marko stralend, terwijl hij een armbandje van de oppositie omdoet. "Ik wil een schone regering, verder maakt het me niet uit."

De oppositie, verenigd in een centrum-links verbond, heeft intussen andere zaken aan het hoofd. Kiezers verwachten instant verbetering en die is niet voorhanden. Ze krijgen de macht op een moment dat Kroatië tot over zijn nek in de problemen zit.

De economische crisis treft het land hard, mede door de torenhoge buitenlandse schuld en het gigantische ambtenarenapparaat dat Sanader opbouwde om zijn politieke vrienden te onderhouden. Een afwaardering van de kredietwaardigheid dreigt. Die kan het land miljoenen aan extra rentelasten kosten en een neerwaarste spiraal inzetten zoals de laatste weken in Italië gebeurde.

"Dat is het lot van regeringen die na de HDZ komen", zegt Goran Beus-Richembergh, parlementslid voor de sociaal-liberale HNS. "Het wordt een vat stront, met misschien één lepeltje honing", zegt hij over de hervormingsagenda. "Maar we zijn er klaar voor."

Veel kiezers zijn sceptisch over de hervormingsplannen van centrum-links. Kleine partijen maken gouden tijden door en kunnen voor verrassingen zorgen. De linkse Arbeiderspartij lijkt uit het niets de derde van het land te worden. "Mensen zien dat de grote partijen het verschil niet maken, en ze zijn het zat", verklaart partij-activist Robert Prugovecki, die op straat glühwein uitdeelt. "We hebben een echt alternatief nodig."

Beus-Richembergh is zich bewust van de druk die er op het centrum-linkse samenwerkingsverband ligt. "Maar we hebben de tijd niet om aardig te zijn." Hij troost zich met de gedachte dat de ruimte voor verbetering immens is: "Als we nu iemand uit de tram plukken en hem minister maken, zou hij het beter doen dan de zittende ploeg."

Balkanland Kroatië tekent woensdag een toetredingsverdrag tot de Europese Unie. Het is waarschijnlijk de laatste daad van HDZ-premier Kosor als regeringsleider. De toetreding, die in 2013 ingaat, moet in januari of februari in een referendum worden bekrachtigd. De huidige chaos binnen de EU heeft een toch al sterke 'nee'-campagne versterkt. Peilingen geven op dit moment nog een duidelijke meerderheid voor toetreding aan, maar veel zal afhangen van de manier waarop Europa de komende weken zijn zaken op orde krijgt. "Ik wil best, maar is er in 2013 nog wel een EU over om tot toe te treden?", zegt krantenverkoper Branimir met een grijns.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden