Nieuws Asielkinderen

Oppositie: Het belang van het kind moet zwaarder wegen in een asielprocedure

Programmamaker Tim Hofman en het Irakese jongetje Nemr tijdens de aanbieding van een petitie voor een kinderpardon, afgelopen november. Het pardon kwam er begin dit jaar. Beeld ANP

Een wetsvoorstel van de oppositie dat het belang van het kind in de asielprocedure voorop stelt, dwingt de coalitie kleur te bekennen.

Nog geen half jaar na het compromis van het kinderpardon, zal de coalitie zich opnieuw moeten buigen over een potentieel ontvlambaar asielvoorstel. GroenLinks en Pvda willen een kinderrechtentoets invoeren in de asielprocedure, zodat de belangen van kinderen zwaarder meewegen. Ook moet de overheid asielaanvragen waar kinderen bij betrokken zijn met voorrang behandelen. Het initiatiefwetsvoorstel krijgt in ieder geval steun van de SP en de Partij voor de Dieren.

Of de regeringspartijen het wetsvoorstel steunen, is de vraag. D66 en ChristenUnie onderschreven in 2016 weliswaar een eerste versie van het initiatief, maar het lot van asielkinderen is inmiddels gevoelige politieke materie.

Na de toestanden rond de Armeense kinderen Lili en Howick (zij doken meermalen onder) maakte het kabinet - lees: VVD en CDA - een draai. Begin dit jaar kwam er een pardon voor honderden gewortelde kinderen, dat geen pardon mocht heten en ook absoluut het laatste pardon moest zijn. De nieuwe VVD-staatssecretaris voor asielzaken, Ankie Broekers-Knol, kampt bovendien met opgelopen wachttijden en personeelstekort bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Zij krijgt hiervoor extra geld.

De eerste reactie van regeringspartijen ChristenUnie en D66 is daarom voorzichtig. CU-Kamerlid Joël Voordewind zal er ‘zeer serieus en welwillend naar kijken’. D66 wil er ‘eerst op studeren’.

Zeker niet alle asielkinderen mogen blijven

Toch hopen GroenLinks en PvdA op genoeg steun. “Iedereen voelt zich ongemakkelijk bij kinderen die hier al zoveel jaren zijn en dan alsnog weg moeten”, aldus GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik. “Het wordt tijd om dit in de wet te regelen, zodat er snel duidelijkheid is: óf een verblijfsvergunning, of terugkeer naar het land van herkomst.” Volgens hem betekent het voorstel zeker niet dat voortaan alle asielkinderen mogen blijven.

“Kinderen hadden tot nu toe geen stem in de asielprocedure”, stelt Attje Kuiken van de PvdA. “Met deze toets voorkomen we hopelijk onnodige worteling zonder verblijfsvergunning.”

De overheid is ook in asielprocedures gebonden aan het Internationale Verdrag voor de Rechten van het Kind. Maar dat is niet genoeg, stellen de indieners, een specifieke belangenweging is nodig. Bijvoorbeeld als het kind bij terugkeer risico loopt op genitale verminking, of op recrutering als kindsoldaat.

De Raad van State had in 2016 zware kritiek op de eerdere versie van het voorstel, het belang van het kind was daarin allesbepalend. De aangepaste tekst sluit – toevallig of niet - goed aan bij het recente advies van de commissie Van Zwol over het langdurig verblijf van vreemdelingen. Maak meer en sneller werk van de eerste asielaanvraag en maak niet onnodig nieuwe regels, adviseerde Van Zwol. Maar ook: motiveer hoe het belang van kinderen is gewogen in de aanvraag en hoor zoveel mogelijk het kind zelf.

“Ik hoop dus dat de coalitie dit advies ter harte neemt”, zegt Kuiken. Van Ojik voegt daar een advies voor de nieuwe staatssecretaris aan toe: “Laat de overheid in asielzaken met kinderen niet in hoger beroep gaan, maar zich neerleggen bij de uitspraak van de rechter. Dat zou al gigantisch verschil maken in de lengte van procedures.”

Een volgend pardon

Kinderrechtenorganisatie Defence for Children is blij met het wetsvoorstel. “Als we dit niet goed regelen, is het wachten op een volgend pardon”, zegt jurist Martine Goeman. “Het moet ook geen gunst zijn, maar gewoon in de wet staan.” Volgens Goeman tellen tot nu toe de belangen van kinderen onvoldoende mee in de procedure. “Als gehandicapt asielkind krijg je nu alleen een verblijfsvergunning als je binnen drie maanden na terugkeer zou overlijden.” De helpdesk van de organisatie krijgt tientallen vragen van asielkinderen en hun ouders per maand binnen, ook van kinderen die buiten het pardon dreigen te vallen.

Kinderrechtenprofessor Ton Liefaard:  Deze wet gaat rechtszaken niet voorkomen

Hoogleraar kinderrechten Ton Liefaard van de Universiteit Leiden is positief over de invoering van een kinderrechtentoets in de asielprocedure. Maar juridische procedures over gewortelde kinderen behoren daarmee niet automatisch tot het verleden, stelt hij.

Dit jaar verdween de bevoegdheid van de bewindspersoon om voor uitgeprocedeerde asielzoekers toch nog een uitzondering te maken. In plaats daarvan is er nu de schrijnendheidstoets, die de IND aan het begin van de asielprocedure kan uitvoeren, vooral als er kinderen in het spel zijn. Volgens het ministerie van justitie zijn er nog geen verblijfsvergunningen verleend op grond van dit criterium, al wordt ‘schrijnendheid’ bij alle asielverzoeken indien nodig bekeken.

Lees ook: 

Het laatste kinderpardon, een illusie

Met enige regelmaat belooft ‘Den Haag’ een snellere asielprocedure, met minder ‘schrijnende gevallen’. In de praktijk is het probleem onoplosbaar. De roep om een nieuw pardon is nooit ver weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden