Stikstofdebat

Oppositie genadeloos: de nieuwe stikstofplannen zijn niet eens het begin van een oplossing

Minister Carola Schouten in de Tweede Kamer tijdens het debat over het herstel van de natuur en de economie.Beeld ANP

De coalitie bereikte woensdagavond een akkoord over stikstof. Een dag later oordeelt de oppositie snoeihard: “Dit is nog niet een begin van een oplossing.”

De stikstofplannen van het kabinet waren desastreus, zegt SP-Tweede Kamerlid Frank Futselaar. “En nu zijn ze verbouwd tot iets minder desastreus.”

Het is een felle strijd die de oppositie deze donderdag voert met de coalitie. Het Kamerdebat gaat over het vorige week verschenen rapport van de commissie-Remkes (‘Niet alles kan overal’), waarin harde noten worden gekraakt over het kabinetsbeleid om uit de stikstofcrisis te komen. Samengevat: de voorstellen van landbouwminister Carola Schouten om de aangetaste natuur te herstellen zijn te mager en te vrijblijvend. Zo komt Nederland niet uit de crisis.

De uitstoot van stikstof werd in mei vorig jaar een acuut probleem toen de Raad van State het kabinetsbeleid naar de prullenbak verwees. Het verlenen van vergunningen aan veestallen, fabrieken of wegen in de buurt van beschermde natuurgebieden bleek in strijd met de wet. Het leidde tot paniek onder boeren en bouwbedrijven.

De stikstofcrisis bleef op de achtergrond smeulen

Het oordeel van de Raad van State had trekken van een uitslaande brand. De afgelopen maanden, toen Nederland in de ban raakte van het coronavirus, bleef de stikstofcrisis op de achtergrond smeulen. Dankzij Remkes laait het vuur weer op.

Zijn rapport negeren is voor het kabinet geen optie. Dat betekent slecht nieuws voor de coalitie. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben het afgelopen jaar moeizaam onderhandeld over mogelijke oplossingen. Het leidde tot het verlagen van de maximumsnelheid op de weg en de vrijwillige uitkoop van boerenbedrijven. Het kabinet trekt de komende jaren miljarden uit voor verbetering van de natuur.

Het is lang niet genoeg, oordeelt Remkes. Het kabinet wil dat de uitstoot van stikstof in 2030 26 procent lager is dan in 2019. Volgens de commissie moet dit tenminste 50 procent zijn.

De afgelopen dagen onderhandelde de coalitie noodgedwongen opnieuw over aanscherping van de stikstofplannen. De vier partijen bereikten woensdagavond een akkoord, een nacht voor aanvang van het debat. De uitkomst is dat de reductie van de stikstofuitstoot wettelijk zal worden vastgelegd, zodat de vrijblijvendheid verdwijnt. Het kabinet is ook bereid een drempelwaarde voor de bouw in te stellen. Als projecten onder die waarde blijven, hebben ze geen natuurvergunning meer nodig. Noodzakelijk is wel dat de bedrijven zelf minder stikstof uitstoten, bijvoorbeeld door milieuvriendelijker materiaal te gebruiken.

Na de amuse van een zevengangendiner, waar blijven de andere gangen?

De coalitie maakt de indruk zich maximaal uit te rekken, gezien de grote onderlinge meningsverschillen. D66, de partij die eerder pleitte voor halvering van de veestapel, staat op onderwerpen lijnrecht tegenover andere regeringspartijen. Tijdens het debat vraagt VVD-Kamerlid Mark Harbers om begrip omdat het ‘soms lastig is om compromissen te sluiten’.

Dat begrip krijgt Harbers niet. Futselaar (SP) noemt het een ‘haastig in elkaar gekleid compromis’. Vooral Tjeerd de Groot moet het ontgelden, het D66-Kamerlid dat de eerste stikstofmaatregelen nog ‘een amuse van een zevengangendiner’ had genoemd. Waar blijven die andere gangen, willen de oppositiepartijen weten. Barry Madlener (PVV): “De amuse blijkt het hoofdgerecht te zijn.” William Moorlag (PvdA): “Wat D66 hier probeert is een olifant kreukvrij achter het behang te plakken. We zien een nieuwe stap in de menselijke evolutie: rechtop lopen zonder ruggengraat.”

De belangrijkste kritiek van de linkse oppositie is dat minister Schouten vasthoudt aan een stikstofafname van 26 procent. “De kern van het advies van Remkes is toch echt een reductie van 50 procent”, zegt Futselaar. “Dit stikstofbeleid dreigt totaal te mislukken. Er is nog niet een begin van een oplossing zichtbaar.” Laura Bromet (GroenLinks): “Het rapport van Remkes belandt binnen een week in de prullenbak. Heel kwalijk.”

Schouten verwerpt de kritiek. “We zijn niet doof voor Remkes”, zegt ze. Maar aan die 50 procent weigert de coalitie zich te branden. Zo schuift deze crisis voorzichtig op richting de onderhandelingstafel van kabinetsformatie, volgend jaar.

Lees ook:

Johan Remkes: De uitstoot van stikstof moet drastisch omlaag

De uitstoot van stikstof in Nederland moet de komende tien jaar halveren. Alleen dan zal de staat van de Nederlandse natuur verbeteren.

Boer Jaco Kastelein halveerde zijn stikstofuitstoot al, in slechts vijf jaar

Om de natuur in goede staat te brengen, moet de uitstoot van stikstof in Nederland de komende tien jaar halveren, volgens de commissie-Remkes. Boer Jaco Kastelein deed dat al – in slechts vijf jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden