Oppositie boos op Buma vanwege uitspraken over referendum 'sleepwet'

Sybrand Buma (midden) met Gert-Jan Segers (rechts) en Kees van der Staaij.  Beeld ANP
Sybrand Buma (midden) met Gert-Jan Segers (rechts) en Kees van der Staaij.Beeld ANP

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma heeft zich de woede van de oppositie op de hals gehaald door te verkondigen dat zijn partij de uitkomst van het raadgevend referendum over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) hoe dan ook naast zich neer zal leggen.

Deze uitspraak, dit weekend gedaan in een interview met de Volkskrant, is opvallend. Bij het vorige referendum over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne vond Buma dat de politiek de uitslag juist niet mocht negeren: "Je kunt niet miljoenen mensen naar de stembus laten gaan voor een referendum om de uitslag vervolgens bij een 'ja' wél, maar bij een 'nee' niet te volgen."

PVV-leider Geert Wilders rept nu over 'Buma's dictatuur'. De SP wil een apart debat over de recente uitlatingen van de CDA-fractievoorzitter. GroenLinks zal de kwestie deze week aankaarten tijdens het Kamerdebat over de regeringsverklaring. Een vraag aan premier Rutte zal ongetwijfeld zijn of er binnen het kabinet al afspraken zijn gemaakt over het negeren van de uitslag van het nieuwe referendum.

Buma noemt zijn standpunt 'geen verrassing'. Hij wijst er in de Volkskrant op dat in het regeerakkoord is vastgelegd dat de coalitiepartijen het raadgevend referendum willen afschaffen. "Het is een rest uit het verleden. En ik wil dat die 'sleepwet' doorgaat. Hier ga ik de keuze maken dat we dit referendum niet beschouwen als een echt referendum."

'Onverstandig'

De CDA-leider spreekt ook zijn verwachting uit dat het kabinet de opstelling van zijn partij zal volgen. Van VVD en ChristenUnie is bekend dat zij voorstander zijn van de nieuwe 'tapwet', die de inlichtingendiensten ruimere bevoegdheden geven om online communicatie af te luisteren, ook van niet verdachte burgers. VVD-Kamerlid Ockje Tellegen vindt de opstelling van Buma 'heel begrijpelijk', omdat de nieuwe inlichtingenwet 'heel hard nodig is om ons land veilig te houden'.

Maar coalitiepartner D66 stemde in Tweede en Eerste Kamer tegen de wet, vooral vanwege inbreuk op de privacy. Tweede Kamerlid Kees Verhoeven noemt in Het Financieele Dagblad de uitspraken van Buma 'onverstandig'. Van een kabinetsstandpunt om de uitslag van het referendum hoe dan ook te negeren, lijkt dus geen sprake. Verhoeven vindt het belangrijk dat er een 'inhoudelijk en genuanceerd maatschappelijk debat' wordt gevoerd over nieuwe inlichtingenwet. "We moeten afwachten wat het raadgevende advies van de bevolking is, en dan een verstandige afweging maken."

Buma krijgt ook kritiek van Niesco Dubbelboer, het voormalige PvdA-Kamerlid die tien jaar terug een van de drijvende krachten was achter de referendumwet. In Nieuwsuur wees Dubbelboer erop dat Buma bij het Oekraïne-referendum verkondigde dat de uitslag 'juridisch niet geaccepteerd hoefde te worden, maar democratisch wel'. "Wat Buma nu zegt is compleet het tegenovergestelde, nog voordat de discussie is losgebarsten, nog voordat er een datum of vraagstelling voor het nieuwe referendum is."

Het referendum over de tapwet is een initiatiefwet van vijf bezorgde studenten. De Kiesraad beoordeelt momenteel de ruim 400.000 ingeleverde handtekeningen en maakt deze woensdag officieel bekend of het referendum gehouden kan worden.

Lees ook: Dit zijn de gevolgen van de omstreden 'sleepwet'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden